Robotaxi gây thương tích cho tài xế thử nghiệm: Chi phí con người ẩn sau công nghệ tự lái

Khởi đầu – Khi robotaxi hứa hẹn an toàn, thực tế lại có những thương tích ẩn sau

Trong bối cảnh các công ty công nghệ đang đua nhau đưa robotaxi ra thị trường, một báo cáo mới của TechCrunch Mobility đã làm sáng tỏ một khía cạnh ít người biết: những chấn thương mà các tài xế thử nghiệm phải chịu khi lái xe thử các chiếc xe tự lái. Sean O’Kane, phóng viên dự án đặc biệt của TechCrunch, đã khai thác dữ liệu của Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Mỹ (OSHA) và phát hiện rằng trong hai năm 2024 và 2025, các tài xế thử nghiệm của Waymo và Zoox đã gặp hơn hai chục vụ tai nạn nghiêm trọng, chủ yếu do xe tự dừng đột ngột hoặc phanh gấp. Những thương tích này không chỉ gây đau đớn mà còn khiến một số người phải nghỉ việc trong nhiều tháng.

Chi tiết vụ việc – Số liệu, câu chuyện và những hậu quả thực tế

• Số vụ thương tích: Theo báo cáo của OSHA, trong giai đoạn 2024‑2025, có hơn 24 trường hợp tài xế thử nghiệm của Waymo và Zoox bị thương do các chuyển động bất ngờ của xe tự lái. Các vụ thương tích bao gồm chấn thương cổ (whiplash), chấn thương lưng, và các vết thương do va chạm nhẹ nhưng đủ mạnh để gây ra chấn thương nghiêm trọng.
• Mô tả tai nạn: Nhiều tài xế cho biết xe tự lái thực hiện phanh gấp mà không có cảnh báo trước, khiến họ bị kéo mạnh về phía trước. Một trường hợp, tài xế đã phải nghỉ làm suốt bốn tháng sau khi bị chấn thương cổ khi xe dừng đột ngột ở tốc độ 30 km/h.
• Phản hồi từ người lao động: “Tôi đã làm việc cho Waymo được một năm, nhưng sau vụ tai nạn này tôi phải ngồi trên giường suốt ba tháng. Không chỉ đau đớn, mà còn lo lắng về tương lai công việc,” một tài xế không muốn nêu danh tính chia sẻ với O’Kane.
• Báo cáo và minh bạch: O’Kane nhấn mạnh rằng các công ty như Waymo và Zoox đã phải báo cáo các vụ thương tích cho OSHA theo quy định, nhưng nhiều công ty khác trong ngành có thể được miễn báo cáo, do vậy số liệu thực tế có thể còn lớn hơn.
• Phỏng vấn sâu: Báo cáo còn bao gồm các cuộc phỏng vấn với những người đã rời công ty và những tài xế hiện đang làm việc, cho thấy mức độ lo lắng chung về an toàn và việc thiếu các biện pháp bảo vệ sức khỏe trong quá trình thử nghiệm.
• So sánh với lời hứa an toàn: Các nhà ủng hộ công nghệ tự lái luôn khẳng định robotaxi sẽ giảm thiểu tai nạn giao thông. Mặc dù dữ liệu thực tế cho thấy tai nạn giao thông do lỗi người lái giảm, nhưng chi phí con người cho những người làm công việc thử nghiệm lại tăng lên đáng kể.

Bối cảnh rộng hơn – Ngành robotaxi, các khoản đầu tư và xu hướng công nghệ

Trong khi các vụ thương tích này đang được đưa lên ánh sáng, ngành robotaxi vẫn tiếp tục thu hút dòng vốn khổng lồ. Gatik, công ty khởi nghiệp chuyên về xe tải tự lái, vừa huy động 200 triệu USD trong vòng gọi vốn mới, do Qatar Investment Authority và Koch Disruptive Technologies dẫn đầu, đồng thời ký hợp đồng thương mại dài hạn với PepsiCo trị giá 600 triệu USD. Những tin tức này cho thấy dù có những rủi ro về an toàn, các nhà đầu tư vẫn tin tưởng vào tiềm năng thương mại của phương tiện tự động.

Ngoài Waymo và Zoox, nhiều công ty khác cũng đang cố gắng mở rộng quy mô: Airbound của Ấn Độ huy động 37 triệu USD để phát triển drone tự động; Mubadala Capital mua lại phần lớn cổ phần của Arrive Logistics, một nền tảng môi giới vận tải tại Austin; Regent Craft, nhà sản xuất “seaglider” – một loại phương tiện cánh quạt bay gần mặt đất – thu hút 120 triệu USD vòng gọi vốn B và 120 triệu USD vay nợ từ Erebor Bank do Anduril Industries thành lập. Các động thái này cho thấy xu hướng đa dạng hoá công nghệ tự động, từ robotaxi tới drone và phương tiện bay cận mặt đất.

Waymo cũng chia sẻ 10 bài học sau khi đã chạy hơn 200 triệu dặm tự lái, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của cảm biến đa dạng – một lập luận ngược lại với chiến lược chỉ dùng camera của Tesla. Công ty còn tiết lộ việc phát triển chip ASIC 5nm, nhưng một độc giả đã chỉ ra rằng hiệu năng “1.000 TOPS” là toàn bộ hệ thống chứ không phải một chip đơn lẻ, làm giảm kỳ vọng về sức mạnh tính toán của phần cứng.

Tóm lại, trong khi robotaxi hứa hẹn làm giảm tai nạn do lỗi con người, thực tế lại cho thấy những người đang “điểm kiểm” công nghệ này – các tài xế thử nghiệm – đang phải trả giá bằng sức khỏe. Khi ngành tiếp tục nhận được hàng trăm triệu đô la đầu tư, việc đảm bảo an toàn cho người lao động sẽ trở thành một tiêu chí không thể bỏ qua, nếu không muốn những câu chuyện thương tích này trở thành “chi phí ẩn” lâu dài.