Khi robotaxi mở rộng, các lái thử bị thương do phanh gấp và hành vi bất thường

Sự kiện chính: Những chấn thương của lái thử robotaxi trong giai đoạn mở rộng

Trong hai năm vừa qua, khi các dịch vụ robotaxi của Waymo và Zoox nhanh chóng mở rộng ra nhiều thành phố, một vấn đề ít được chú ý đã nảy sinh: các lái thử – những người điều khiển xe tự lái trên đường công cộng – đã phải chịu hơn hai mươi vụ chấn thương nghiêm trọng. Theo dữ liệu được nộp cho Cơ quan An toàn và Sức khỏe Lao động Hoa Kỳ (OSHA), các tai nạn chủ yếu xuất phát từ việc xe tự lái phanh gấp hoặc thực hiện các chuyển động đột ngột, gây ra các chấn thương như bong gân, căng cơ, và hở cổ tay (whiplash). Một số người bị thương đã phải nghỉ làm trong vài tuần đến vài tháng.

Chi tiết các vụ tai nạn và số liệu cụ thể

• Số vụ thương tích: OSHA ghi nhận tổng cộng hơn 24 chấn thương liên quan đến Waymo và Zoox trong năm 2024‑2025. Trong đó, Transdev – công ty quản lý lái thử cho Waymo – báo cáo 16 vụ thương tích tại các bãi xe Waymo ở ba thành phố (San Francisco, Los Angeles và Phoenix) do phần mềm tự lái phanh mạnh hoặc lệch hướng đột ngột. Zoox cũng công bố 8 vụ thương tích tương tự.
• Loại chấn thương: Các nhân viên đã gặp phải các tình trạng bong gân, căng cơ, hở cổ tay, và thậm chí gãy xương tay trái khi vô tình “bắt” vô lăng trong lúc xe tự động đột ngột lùi lại và quay lại. Một trường hợp tại Phoenix năm 2025 khiến lái thử phải nghỉ việc 157 ngày sau một “sự kiện phanh quá mức” không có vật cản nào trên đường.
• Ví dụ cụ thể:
• Năm 2024, Transdev ghi nhận 5 vụ thương tích tại ba thị trường. Một trong số đó là do phanh gấp; bốn vụ còn lại liên quan tới hành vi xe bất thường, chẳng hạn như xe tự động “đột nhiên lùi lại” khi đang đỗ và làm gãy cổ tay người lái.
• Năm 2025, số vụ thương tích ở cùng ba thị trường tăng lên 11, hầu hết do phanh gấp. Đáng chú ý, vào tháng 9 2025, một lái thử ở Phoenix đã phải nghỉ làm 157 ngày sau khi xe tự lái thực hiện một “sự kiện phanh quá mức” mà không có vật cản nào.
• Vào tháng 8 2025, tại Los Angeles, một lái thử báo cáo rằng “có trẻ em đang chơi trên lối đi” và robotaxi dừng lại mạnh mẽ khiến người lái phải nghỉ việc 175 ngày.
• Cơ chế gây ra phanh gấp: Các nhà thầu của Zoox mô tả hiện tượng “brake jabs” – phanh đột ngột – có thể xảy ra nhiều lần trong một chuyến thử, thậm chí ở cùng một vị trí. Nguyên nhân thường là hệ thống tự lái nhận diện sai các vật thể rải rác trên mặt đường. Khi phần mềm kích hoạt “nogo” (tắt toàn bộ hệ thống), xe có thể phanh mạnh ngay cả khi đang di chuyển ở tốc độ 45 dặm/giờ, khiến người ngồi trong xe bị đẩy mạnh về phía trước.
• Các vụ thương tích của Zoox:
• Ngày 5/1/2025, một chiếc SUV Toyota Highlander được trang bị hệ thống tự lái của Zoox ở San Francisco đột ngột phanh mạnh, gây thương tích ở vai và cánh tay trên của một nhà thầu, người này phải làm việc với hạn chế trong 16 ngày.
• Cùng tháng, một vụ khác khiến một nhà thầu bị thương ở cổ và vai, phải nghỉ 8 ngày.
• Ngày 3/6/2025, một giảng viên đào tạo lái thử bị đau ở các sườn dưới bên phải và vai trái khi xe “phanh gấp” trong khi ngồi ở ghế sau; người này còn báo cáo đau lưng và hông, nhưng chỉ phải nghỉ 4 ngày.
• Báo cáo và phản hồi: Cả Waymo và Zoox đều từ chối trả lời chi tiết các câu hỏi về các vụ thương tích. Waymo khẳng định “an toàn của hành khách, người tham gia giao thông và đội ngũ là ưu tiên hàng đầu” và nhấn mạnh quá trình kiểm chứng hàng chục triệu dặm lái thử có người điều khiển. Zoox tuyên bố các vụ thương tích chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong số hàng triệu dặm xe thử, đồng thời cho biết một số sự cố phanh gấp là không thể tránh khỏi.
• Giới hạn dữ liệu: OSHA chỉ yêu cầu các doanh nghiệp có trên 100 nhân viên trong ngành “taxi, limousine, hoặc giao thông công cộng” công khai dữ liệu tai nạn, vì vậy các công ty tự lái chưa đạt ngưỡng này hoặc không được xếp vào danh mục này có thể không xuất hiện trong bộ dữ liệu. Đến thời điểm hiện tại, chưa có thông tin về các vụ thương tích mới trong năm 2026.

Bối cảnh rộng hơn: Tăng trưởng robotaxi và thách thức an toàn

Sự bùng nổ của robotaxi trong giai đoạn 2024‑2025 là kết quả của việc các công ty như Waymo và Zoox mở rộng mạng lưới dịch vụ sang nhiều thành phố mới. Waymo, sau hơn một thập kỷ phát triển công nghệ tự lái, mới thực sự tăng quy mô vào năm 2025, đưa đội xe thương mại lên hơn 1.500 chiếc vào tháng 5/2025 và tiếp tục tăng lên hơn 3.500 chiếc hiện nay. Khi phạm vi hoạt động mở rộng, số lượng xe thử nghiệm trên các con đường công cộng cũng tăng đáng kể, kéo theo tần suất các sự cố phanh gấp và hành vi bất thường.

Trong khi các công ty lớn như Waymo và Zoox phải công bố dữ liệu vì được xếp vào “ngành có nguy cơ cao”, nhiều đối thủ khác – chẳng hạn như Cruise, Aurora hay các startup địa phương – không xuất hiện trong báo cáo OSHA, có thể do họ chưa đạt ngưỡng nhân sự hoặc được miễn trừ. Điều này khiến việc đánh giá tổng mức độ rủi ro trong toàn ngành tự lái trở nên khó khăn.

Những vụ thương tích này không chỉ là vấn đề sức khỏe cho các lái thử mà còn là chỉ báo cho các nhà phát triển phần mềm tự lái cần cải thiện thuật toán phát hiện vật cản và quản lý hành vi phanh. Nếu không có các biện pháp giảm thiểu, các tai nạn tương tự có thể lan rộng khi robotaxi tiếp tục chinh phục các thị trường mới, ảnh hưởng đến niềm tin của công chúng và quy định an toàn trong tương lai.