Xe tự hành Forterra vào cuộc ở Ukraine: bước ngoặt của công nghệ quân sự Mỹ

Công nghệ quân sự Mỹ bước vào chiến trường Ukraine

Công ty Forterra vừa tiết lộ một cột mốc quan trọng trong công nghệ quân sự: hơn 100 chiếc xe tự hành đã được triển khai tại các vùng xung đột ở Ukraine trong 9 tháng qua. Theo công ty, đây là triển khai quy mô lớn nhất các xe tự hành mặt đất (UGV) dùng trong chiến đấu thực tế của bất kỳ công ty công nghệ quốc phòng Mỹ nào. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt trong quân sự hóa công nghệ tự động hóa, khi những máy móc không người lái bắt đầu chứng tỏ giá trị thực tiễn trên chiến trường.

Dòng Lancer: sức mạnh và hiệu năng trên thực địa

Những chiếc xe được triển khai là dòng Lancer của Forterra, chế tạo dựa trên nền tảng ATV Polaris nhưng trang bị bộ cảm biến và xử lý tính toán tùy chỉnh. So với những chiếc UGV do chính Ukraine tự phát triển — chạy pin, chỉ chở tối đa 250 kg — những Lancer sử dụng động cơ xăng và có khả năng vận chuyển 750 kg hàng hóa, gấp ba lần.

Dữ liệu từ tháng 10 năm ngoái tới nay cho thấy hiệu năng ấn tượng: các xe đã vượt qua hơn 2.500 dặm trong hơn 1.100 nhiệm vụ, vận chuyển tổng cộng 777.440 pounds hàng hóa và hoàn thành 52 ca sơ tán thương vong. Một binh sĩ Ukraine làm việc với những chiếc xe này nhận xét: "Đây là UGV quan trọng nhất dành cho hậu cần và duy trì phòng thủ ở Ukraine, nó tuyệt vời lắm, chúng tôi rất muốn có thêm".

Tuy nhiên, lúc bắt đầu, lực lượng vũ trang Ukraine còn e dè với các giải pháp từ các nhà thầu phương Tây, vì những yêu cầu của chiến trường khác với nhu cầu của quân đội Mỹ. Một cải tiến quyết định là lắp ăng ten vệ tinh Starlink để duy trì kết nối ổn định — điều này khiến xe trở thành công cụ quý giá. Hiện tại, những chiếc Lancer vẫn được binh sĩ Ukraine điều khiển từ xa (teleoperate) thay vì chạy hoàn toàn tự động, vì chúng quá giá trị để mất, và khả năng tự động hóa chưa sẵn sàng với những tình huống chiến đấu thực tế — như phát hiện lực lượng địch ngoài dự kiến và phản ứng kịp thời.

Bối cảnh quân sự: nhu cầu từ thực tiễn chiến trường

Sự xuất hiện của những UGV này phản ánh một nhu cầu chiến lược của Ukraine. Với các máy bay không người lái (UAV) được sử dụng rộng rãi, các vùng không-an-toàn đã mở rộng, nơi bất kỳ hoạt động trên mặt đất nào cũng có nguy cơ bị tấn công từ trên không. Một sĩ quan Mỹ giải thích bối cảnh này: "Không có nơi nào để ẩn náu. Bạn trở nên rất dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công từ máy bay không người lái thứ nhất, và tất cả các loại vũ khí khác mà họ có".

Forterra không phải công ty duy nhất trong lĩnh vực này. Scout AI đã gọi vốn 100 triệu USD để phát triển các mô hình nền tảng và bộ nền tảng tự động hóa cho quân đội, bao gồm UGV. Field AI và Overland AI cũng đang thử nghiệm giải pháp UGV với quân đội Mỹ. Bản thân Forterra đã huy động được hơn 500 triệu USD từ các quỹ đầu tư mạo hiểm như XYZ Venture Capital và Moore Strategic Partners, giúp công ty vững vàng hơn trong cuộc cạnh tranh công nghệ quốc phòng.

Những thách thức còn lại và con đường phía trước

Triển khai ở Ukraine đã mang lại những bài học quý báu cho Forterra về điện tử chiến, cập nhật phần mềm từ xa, và di chuyển trong địa hình phức tạp. Nhưng những thách thức lớn vẫn đang chờ. Khác biệt căn bản giữa tự động hóa trên lý thuyết và những yêu cầu chiến tranh thực tế vẫn là rào cản lớn. Công nghệ hiện tại chưa thể xử lý tình huống bất ngờ hoặc phản ứng kịp thời với mối đe dọa từ địch.

Forterra đang nỗ lực kết hợp các thuật toán từ ô tô tự lái với AI sinh tạo mới hơn để máy có thể phản ứng với môi trường một cách tổng quát. Tuy nhiên, một thách thức khác là thu thập dữ liệu phù hợp — có nhiều vấn đề không có trong mô hình nguồn mở vì chúng không phải điều con người làm, chẳng hạn như định hướng qua cánh đồng mìn hay vận hành hệ thống vũ khí.

Cuối cùng, Ukraine đã đặt ra một yêu cầu thực tế: giảm giá. Mặc dù Lancer không quá đắt nhờ dựa vào chuỗi cung ứng Polaris, nhưng nó vẫn quá giá trị để triển khai tự do như UAV. Một binh sĩ Ukraine nói rõ: "Tổn thất là hiện thực của chiến trường này, chúng tôi đã mất vài chiếc, điều đó rất đau. Chúng tôi cần thêm, vì vậy chúng tôi cần chúng rẻ hơn".