Nghiệp đoàn Hollywood phản bác kịch bản "AI diệt vong": Cần lo cho việc làm trước mắt thay vì viễn cảnh xa vời

Giới giải trí hoài nghi về làn sóng cảnh báo "ngày tận thế AI"

Thời gian gần đây, thung lũng Silicon rộ lên làn sóng cảnh báo về nguy cơ trí tuệ nhân tạo có thể hủy diệt nền văn minh nhân loại. Cựu nhà nghiên cứu Jacob Coxon rời Anthropic để gióng lên hồi chuông báo động, trong khi trưởng bộ phận căn chỉnh an toàn Evan Hubinger của hãng này khẳng định AI có khả năng "tiêu diệt toàn bộ con người" ngay trong thập kỷ tới. Lãnh đạo các tập đoàn lớn như OpenAI, Anthropic, Google DeepMind và X cũng liên tục kêu gọi toàn ngành chậm lại.

Tuy nhiên, trong khi các hãng phim lớn như Disney, Netflix, Amazon hay Lionsgate chọn cách giữ im lặng trước các câu hỏi của truyền thông, các nghiệp đoàn lao động quyền lực nhất Hollywood lại không mặn mà với viễn cảnh "ngày tận thế" này. Đại diện Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh (SAG-AFTRA) và Nghiệp đoàn Biên kịch Mỹ khu vực bờ Đông (WGAE) cho rằng những kịch bản diệt vong xa vời đang làm phân tâm dư luận khỏi những tổn hại sát sườn mà AI đang gây ra cho con người ngoài đời thực.

Chống lại sự bất công thực tế thay vì nỗi sợ viễn tưởng

Trao đổi về vấn đề này, ông Duncan Crabtree-Ireland, trưởng đoàn đàm phán của SAG-AFTRA, bày tỏ sự hoài nghi trước trào lưu "thổi phồng hiểm họa" (doomerism). Ông cho rằng đây thường là một công cụ tiếp thị gây chú ý quen thuộc của các công ty công nghệ. Dù việc một nhà nghiên cứu như Jacob Coxon từ chức để lên tiếng là điều đáng chú ý, ông Crabtree-Ireland nhấn mạnh sự mâu thuẫn khi nghe những lời cảnh báo rùng rợn từ chính các CEO và tỷ phú đang làm giàu từ AI.

Trọng tâm của SAG-AFTRA luôn là bảo vệ sinh kế cụ thể của nghệ sĩ. Nghiệp đoàn đã sớm nhận thức nguy cơ các hãng phim thay thế diễn viên bằng bản sao kỹ thuật số (digital replica). Nhờ làn sóng đình công quyết liệt vào năm 2023, SAG-AFTRA đã buộc Liên minh các nhà sản xuất phim điện ảnh và truyền hình (AMPTP) phải ký kết các thỏa thuận mang tính ràng buộc pháp lý, yêu cầu hãng phim phải xin phép và bồi thường thỏa đáng nếu muốn tạo bản sao AI từ nghệ sĩ. Nếu không có những điều khoản này, động lực kinh tế đã có thể thúc đẩy các hãng phim đẩy nhanh quá trình loại bỏ diễn viên người thật.

Về phía WGAE, Giám đốc điều hành Sam Wheeler gay gắt chỉ trích sự liều lĩnh và thiếu trung thực của các "ông trùm công nghệ". Ông Wheeler cho rằng mối đe dọa hiện hữu của AI không đến từ một cỗ máy tự nhận thức, mà xuất phát từ chính các quyết định của con người điều hành công nghệ đó. Những tác hại cụ thể đã và đang hiện hữu gồm có: người lao động bị tước đoạt quyền lợi, không gian mạng suy thoái, tin giả tràn lan và chi phí năng lượng leo thang chóng mặt.

Bài học từ các cuộc đình công và yêu cầu siết chặt pháp lý

Trước khi giới nghiên cứu công nghệ lên tiếng kêu gọi kiểm soát an toàn, Hollywood đã trải qua những cuộc chiến thực tế nhằm kiềm chế AI. Năm 2023, các biên kịch thuộc WGA đã đình công ròng rã 148 ngày để thiết lập những rào cản bảo vệ thực chất trong hợp đồng, ngăn chặn việc kịch bản bị AI thay thế hoặc biến thành công cụ bóc lột sức sáng tạo.

Dù đã đạt được những thỏa thuận mang tính bước ngoặt, ông Sam Wheeler nhấn mạnh rằng các thỏa ước lao động tập thể không thể thay thế hoàn toàn cho luật pháp từ chính phủ. Hiện tại, giới chính trị gia Mỹ vẫn đang chia rẽ: trong khi một số nhà lập pháp thúc đẩy quy định quản lý, cựu Tổng thống Donald Trump lại gạt bỏ các lo ngại về AI và cho đó là phản ứng thái quá. Một số bang như New York đã chủ động ban hành các quy định quản lý riêng trong bối cảnh thiếu vắng khung pháp lý liên bang.

Theo quan điểm của các tổ chức đại diện nghệ sĩ Hollywood, cách tốt nhất để ngăn ngừa mọi kịch bản xấu nhất của AI không phải là ngồi lo sợ những kịch bản viễn tưởng trong tương lai xa, mà là buộc các công ty công nghệ và lãnh đạo của họ phải chịu trách nhiệm pháp lý trước những tổn hại thực tế mà sản phẩm của họ gây ra ngay từ hôm nay.