Làn sóng xây trung tâm dữ liệu AI vấp phải phản ứng dữ dội từ người dân Mỹ

Người dân Mỹ xuống đường chặn dự án trung tâm dữ liệu AI

Tại Philadelphia và nhiều đô thị trên khắp nước Mỹ, các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo đang vấp phải làn sóng phản ứng quyết liệt từ cộng đồng địa phương. Dù các tập đoàn công nghệ liên tục hứa hẹn về cơ hội việc làm và tăng trưởng kinh tế, nhiều người dân – đặc biệt là tại những khu vực từng gánh chịu hậu quả nặng nề từ các ngành công nghiệp nặng – vẫn kiên quyết nói không với cơ sở hạ tầng AI mới.

Mới đây, hơn 100 người đã tham gia buổi biểu tình do tổ chức công lý môi trường Philly Thrive khởi xướng trước Tòa thị chính Philadelphia, yêu cầu chính quyền ban hành lệnh tạm hoãn (moratorium) cấp phép cho các trung tâm dữ liệu. Dù chưa có đề xuất chính thức nào được thông qua, giới chức Philadelphia đã xác định hai địa điểm tiềm năng, trong đó có khu phố Grays Ferry ở Tây Nam thành phố.

Nỗi ám ảnh ô nhiễm và bài toán tài nguyên cạn kiệt

Khu phố Grays Ferry từng sống hàng thập kỷ bên cạnh một nhà máy lọc dầu lớn nhất bờ Đông nước Mỹ trước khi nơi này phát nổ và đóng cửa vào năm 2019. Với những cư dân như Shawmar Pitts, đồng giám đốc Philly Thrive, nỗi đau từ các căn bệnh mãn tính trong gia đình và hàng xóm do khói bụi công nghiệp vẫn còn nguyên vẹn. Bà Sonya Sanders, chủ tịch hội đồng quản trị Philly Thrive, người có chồng qua đời vì căn bệnh ung thư xương hiếm gặp vào năm 2020, nhấn mạnh tại cuộc biểu tình: "Chúng tôi không muốn trung tâm dữ liệu. Chúng tôi không muốn ô nhiễm, không muốn tiếng ồn, và chúng tôi biết chúng sẽ chẳng mang lại thêm việc làm cho cộng đồng."

Mối lo ngại này hoàn toàn có cơ sở kỹ thuật và môi trường. Theo luật sư Annie Fox từ Clean Air Council, một trung tâm dữ liệu điển hình tại Pennsylvania được trang bị hàng trăm động cơ diesel dự phòng. Khi các đợt nắng nóng gay gắt làm quá tải lưới điện dân sinh, chính quyền đã khuyến cáo các cơ sở này chạy máy phát diesel thay vì rút điện từ lưới, đồng nghĩa với việc xả lượng lớn khí thải độc hại trực tiếp ra khu dân cư xung quanh.

Bên cạnh vấn đề khí thải cục bộ, quy mô tiêu thụ năng lượng của hạ tầng AI đang gia tăng với tốc độ chóng mặt:

• Theo dự báo của BloombergNEF, đến năm 2035, các trung tâm dữ liệu tại Mỹ sẽ tiêu thụ lượng khí tự nhiên nhiều hơn cả nước Đức và Nhật Bản cộng lại – con số dự phóng này đã tăng gần gấp đôi chỉ sau 9 tháng.
• Nhu cầu năng lượng bổ sung này dự kiến tạo ra thêm 1 triệu tấn ô nhiễm khí nhà kính mỗi ngày, tương đương khoảng 12% tổng lượng phát thải hiện nay của toàn nước Mỹ.
• Cùng với đó là lượng nước khổng lồ phục vụ hệ thống làm mát máy chủ, đe dọa trực tiếp nguồn cung cấp nước sinh hoạt địa phương.

Hàng loạt đô thị ra lệnh tạm dừng để siết quản lý

Tiếng nói của người dân đang dần làm thay đổi cách tiếp cận của các nhà hoạch định chính sách. Tại New York, Thống đốc Kathy Hochul đã ký sắc lệnh hành pháp tạm thời ngăn chặn việc phê duyệt giấy phép mới cho các dự án quy mô lớn. Bà khẳng định: "Sự tiến bộ không thể đi kèm với hóa đơn tiện ích tăng vọt, cạn kiệt nguồn nước hay ô nhiễm tiếng ồn. Những trung tâm dữ liệu này chỉ có thể và chỉ nên được xây dựng ở những nơi thực sự chào đón chúng."

Không chỉ New York hay Philadelphia, hàng loạt thành phố khác như Denver, Indianapolis, Asheville, Charlotte và Reno cũng đã thông qua các lệnh tạm hoãn xây dựng trung tâm dữ liệu. Khoảng thời gian đóng băng này là cần thiết để chính quyền các địa phương thu thập thêm dữ liệu, đánh giá toàn diện tác động môi trường và cân bằng giữa nhu cầu phát triển công nghệ với quyền lợi an sinh của người dân bản địa. Cuộc đua hạ tầng AI do đó không còn là bài toán riêng của giới công nghệ, mà đã trở thành điểm nóng chính trị - xã hội tại nhiều bang của Mỹ.