Cuộc chiến quản lý AI leo thang: Các "ông lớn" công nghệ chia rẽ sâu sắc về kiểm soát an toàn

Giới công nghệ chia rẽ sâu sắc về kiểm soát AI

Cuộc tranh luận xoay quanh việc ban hành quy định kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang biến thành một cuộc đối đầu gay gắt giữa chính các lãnh đạo công nghệ hàng đầu thế giới. Trong khi một số nhà sáng lập và phòng thí nghiệm hàng đầu kêu gọi thiết lập các rào chắn khẩn cấp nhằm ngăn chặn rủi ro thảm họa, những nhân vật quyền lực khác lại tìm cách dập tắt các nỗ lực can thiệp từ bên ngoài nhằm bảo vệ quyền tự chủ phát triển.

Bức tranh càng trở nên phức tạp hơn khi Nhà Trắng dưới thời ông Donald Trump công khai bác bỏ nỗi sợ hãi về khủng hoảng an toàn AI, gọi đây là một "trò lừa bịp" và tuyên bố các cơ chế quản lý hiện hành đã đủ sức kiểm soát lĩnh vực này.

Phe ủng hộ kiểm soát đối đầu nhóm phản đối quy định

Trước đó, CEO Dario Amodei của Anthropic đã đưa ra đề xuất ba bước nhằm kiểm soát tốc độ phát triển AI, bao gồm: đưa các chuyên gia đánh giá độc lập bên thứ ba vào phòng thí nghiệm, tăng cường phối hợp nội bộ trong ngành và tiến tới các thỏa thuận quốc tế có sự trợ giúp của chính phủ. Lãnh đạo các hãng lớn như Sam Altman (OpenAI), Demis Hassabis (Google DeepMind) và Elon Musk từng bày tỏ sự đồng thuận với một số khía cạnh trong kế hoạch này.

Tuy nhiên, nỗ lực hình thành một cơ quan giám sát độc lập do ngành tự tài trợ — tương tự mô hình FINRA trong lĩnh vực tài chính — đã nhanh chóng bị dập tắt. Theo nguồn tin từ Wall Street Journal, Mark Zuckerberg (Meta), Jensen Huang (Nvidia) cùng Elon Musk đã phản đối mạnh mẽ sáng kiến này. Zuckerberg khẳng định trên mạng xã hội rằng mỗi phòng thí nghiệm đều có trách nhiệm và động lực tự điều chỉnh tốc độ huấn luyện mô hình một cách an toàn mà không cần áp đặt khung kiểm soát tập trung.

Ở chiều ngược lại, OpenAI vẫn kiên trì thúc đẩy vai trò của luật pháp. Ông Chris Lehane, Giám đốc đối ngoại toàn cầu của OpenAI, nhấn mạnh: "Người dùng muốn biết AI đang được phát triển an toàn. Điều đó bắt đầu từ các bước tự thân của doanh nghiệp, nhưng chính phủ cũng giữ vai trò quan trọng. Cửa sổ chính sách cho AI đang mở và nhận được sự ủng hộ lưỡng đảng. Quốc hội nên biến động lực này thành khung tiêu chuẩn bắt buộc cho các mô hình AI tiên phong."

Về phía chính quyền, ông Donald Trump tiếp tục đưa ra quan điểm bài trừ quy định mới. Khi gọi điện cho Jensen Huang lúc ông này đang phát biểu trên sân khấu một hội nghị, ông Trump tuyên bố qua loa ngoài rằng "robot sẽ không chiếm quyền kiểm soát thế giới". Ông cũng viết trên mạng xã hội rằng "rào chắn duy nhất mà AI cần là một vị tổng thống mạnh mẽ và thông minh", đồng thời cảnh báo những thế lực chỉ trích đang tạo ra thuyết âm mưu nhắm vào AI và các trung tâm dữ liệu.

Góc nhìn chuyên gia: Bài học từ ngành hàng không và tài chính

Sự đảo chiều trong lập trường của ông Trump gây bất ngờ cho giới chuyên môn. Nick Reese, giảng viên thỉnh giảng tại Đại học New York (NYU) kiêm cựu Giám đốc chính sách công nghệ mới nổi thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ, chỉ ra rằng chính quyền Trump nhiệm kỳ trước từng ký Sắc lệnh Hành pháp 13960 nhằm thiết lập các nguyên tắc an toàn, bảo vệ quyền riêng tư và quyền công dân khi ứng dụng AI liên bang.

Reese nhận định cách tiếp cận hiện nay đang làm sai lệch bản chất vấn đề khi chỉ tập trung vào viễn cảnh khoa học viễn tưởng: "Việc đóng khung an toàn AI thành kịch bản ngày tận thế với 'robot đến tiêu diệt con người' làm bóp méo vấn đề cốt lõi. Hiểm họa thực sự là các hệ thống AI phần mềm vô hình hiện nay đang bắt đầu gây tổn hại cho con người."

Nhiều chuyên gia và nhà đầu tư mạo hiểm cũng so sánh giai đoạn sơ khai của AI với sự ra đời của điện lưới, ô tô hay máy bay. Trong quá khứ, những ngành này từng rất nguy hiểm và hỗn loạn cho đến khi toàn ngành cùng chính phủ ngồi lại để thiết lập tiêu chuẩn an toàn chung, tạo tiền đề để công nghệ được phổ cập rộng rãi.

Việc phản đối quy định với lý do "bóp nghẹt đổi mới sáng tạo" bị đánh giá là tư duy cũ kỹ. Xã hội luôn áp đặt quy chuẩn nghiêm ngặt lên những lĩnh vực không thể chấp nhận rủi ro thất bại như tài chính hay hàng không vũ trụ để tránh thảm họa mang tính hệ thống — và AI không nên là một ngoại lệ đứng ngoài vòng pháp luật.