Chính phủ Mỹ ra tối hậu thư: xe tự lái không được cản trở lực lượng cứu hộ

Quy định bắt buộc từ cơ quan an toàn giao thông Mỹ

Cơ quan an toàn giao thông đường bộ quốc gia Mỹ (NHTSA) vừa phát hành một bức thư chính thức yêu cầu các công ty phát triển xe tự lái phải ngừng cản trở các lực lượng cứu hộ và thực thi pháp luật. Quyết định này được đưa ra vào hôm thứ Tư bởi Giám đốc NHTSA Jonathan Morrison, người nhấn mạnh rằng tình trạng hiện tại là hoàn toàn không thể chấp nhận được. Theo Morrison, cơ quan đã xác định một mô hình rõ ràng cho thấy các xe tự lái liên tục gây cản trở khi các lực lượng cứu hộ đang hoạt động tại hiện trường, đặt ra nguy hiểm thực sự đe dọa tính mạng của những người này.

Hành vi vi phạm và các yêu cầu cụ thể

Trong bức thư, Morrison nêu chi tiết những hành vi cụ thể của xe tự lái gây vấn đề: chúng lái trực tiếp vào các hiện trường cảnh báo đang diễn ra, chắn đường của xe cứu thương và xe chữa cháy, hoặc không nhận diện và phản ứng với các tín hiệu an toàn cơ bản như đèn nhấp nháy, lửa, khói, đèn laze và chốt giao thông. "Rõ ràng là khả năng không nhận diện và phản ứng thích hợp với những tình huống này phản ánh một sự thiếu hụt về chức năng," Morrison viết trong bức thư. "Những tình huống khẩn cấp không phải những trường hợp hiếm hay cực đoan. Vì vậy, NHTSA hôm nay phát hành lệnh hành động cho các công ty phát triển và vận hành xe tự lái tập trung ngay lập tức nguồn lực của họ vào việc giải quyết vấn đề này."

NHTSA yêu cầu các công ty phải trình bày giải pháp của họ trước cuối tháng này. Mặc dù bức thư không nêu tên công ty cụ thể, những chi tiết được đưa ra gợi ý rằng nó nhắm tới các nhà khai thác robotaxi như Waymo. Theo cuộc điều tra của TechCrunch, Waymo - công ty điều hành hạm đội robotaxi lớn nhất ở Hoa Kỳ với các xe hoạt động tại Los Angeles, Phoenix và San Francisco - đã có nhiều xung đột với lực lượng cứu hộ. TechCrunch xác định ít nhất sáu vụ xảy ra tính đến tháng Ba năm nay, trong đó các sĩ quan cứu hộ phải tự tay kiểm soát và di chuyển xe Waymo ra khỏi giao thông trong tình huống khẩn cấp. Trong một trường hợp, một viên chức cảnh sát đang ứng phó với vụ xả súng hàng loạt. Vào tháng Sáu gần đây, một cảnh sát được ghi hình di chuyển xe Waymo để mở đường cho các lực lượng cứu hộ đang gấp rút tới hiện trường vụ nổ khí tự nhiên tại một tòa nhà chung cư.

Hậu quả tiềm tàng và khung pháp luật

Bức thư của NHTSA không nêu rõ những hậu quả cụ thể nếu các công ty bỏ qua yêu cầu, cũng không phác thảo chi tiết những giải pháp nào sẽ được coi là chấp nhận được. Tuy nhiên, cơ quan có ngụ ý mạnh mẽ rằng họ sẽ truy cách trách nhiệm các công ty, giống như cách họ xử lý những tài xế con người cản trở thực thi pháp luật. "Mỗi giây đều quan trọng khi các sĩ quan thực thi pháp luật, lính cứu hỏa hoặc nhân viên cứu thương đang ứng phó một cuộc gọi vì có những điều sinh mang được đặt trên bàn cân. Chính vì vậy những tài xế con người cản trở các hoạt động này phải chịu mức phạt tiền và thậm chí đối mặt với án tù," bức thư nhấn mạnh. NHTSA cũng công bố các kế hoạch để cập nhật các tiêu chuẩn an toàn phương tiện động cơ liên bang (FMVSS), những yêu cầu này chi phối thiết kế xe và yêu cầu thiết bị. Những thay đổi được đề xuất này có thể giúp các công ty xe tự lái như Tesla và Zoox, những công ty đang phát triển xe không có vô lăng, bàn đạp hoặc các tính năng khác bắt buộc trên ô tô được lái bởi con người. Theo kế hoạch quy định năm 2026 vừa công bố, NHTSA đã đề xuất các quy tắc loại bỏ nhu cầu gạt nước mưa, che nắng, hệ thống khử sương mù và nhãn lốp xe.

Bài học cho tương lai và an toàn công cộng

Quyết định của NHTSA phản ánh một vấn đề lớn hơn trong sự phát triển của công nghệ xe tự lái: sự chuẩn bị chưa đủ cho những tình huống ngoài lề và sự kiện không thể dự đoán được. Những vụ va chạm giữa xe tự lái và lực lượng cứu hộ không chỉ gây nguy hiểm trực tiếp cho những người này mà còn làm chậm phản ứng của họ trong các tình huống cấp cứu, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với bất kỳ quốc gia nào đang lên kế hoạch triển khai công nghệ xe tự lái trong tương lai, bao gồm cả Việt Nam, nơi quy định pháp luật về xe tự lái vẫn còn trong giai đoạn phát triển. Sự bối rối hiện tại cho thấy cần có những tiêu chuẩn an toàn rõ ràng, các bài kiểm tra đầy đủ, và khung quy định chặt chẽ trước khi cho phép những xe tự lái hoạt động rộng rãi trên đường công cộng.