Nghiên cứu OpenAI: Nhân viên đang dùng AI để "lấn sân" làm việc trái ngành

AI thúc đẩy làn sóng "mở rộng công việc" trước khi đổi chức danh

Bộ phận Nghiên cứu Kinh tế của OpenAI vừa công bố báo cáo mới thuộc chuỗi nghiên cứu "Work at the Frontier", tiết lộ cách thức nhân viên văn phòng tận dụng trí tuệ nhân tạo để vượt ra khỏi mô tả công việc thông thường. Bằng việc phân tích hơn 1,5 triệu tin nhắn ChatGPT liên quan đến công việc từ tháng 4 đến tháng 7/2026, nghiên cứu chỉ ra rằng người lao động không chỉ dùng AI để thử nghiệm các tác vụ trái ngành mà đang dần biến chúng thành một phần cố định trong quy trình làm việc hằng ngày. Hiện tượng này khiến phạm vi trách nhiệm của nhân sự mở rộng rõ rệt ngay cả khi tên chức danh công việc của họ chưa hề thay đổi.

Tác vụ trái ngành nhân đôi và cách "mượn chuyên môn" từ AI

Dữ liệu theo dõi liên tục nhóm khoảng 6.200 người dùng tài khoản ChatGPT Business cho thấy: tỷ lệ các tác vụ ngoài chuyên môn đã tăng gần gấp đôi, từ mức 13,1% trong tổng số hoạt động AI theo ngành vào tháng 4 lên tới 25,9% vào tháng 7. Đáng chú ý, tính lặp lại diễn ra rất rõ nét. Khoảng 23,6% người lao động quay lại thực hiện tác vụ trái ngành ở tháng tiếp theo, cao hơn nhiều so với tỷ lệ 8,4% ở nhóm nhân sự chưa từng thử tác vụ đó vào tháng trước. Tỷ lệ quay lại trung bình trên tất cả các tác vụ chéo ngành đạt 18,5%.

Tần suất gắn bó với tác vụ mới phụ thuộc lớn vào tính chất công việc:

• Thảo luận sản phẩm hoặc dịch vụ với khách hàng: Tỷ lệ quay lại cao nhất, đạt 54%.
• Viết bài quảng cáo hoặc bài viết truyền thông: Đạt 44%.
• Sáng tạo tài liệu tiếp thị: Đạt 37%.
• Giải thích thông tin tài chính: Chỉ đạt khoảng 15%, cho thấy nhân sự có xu hướng thận trọng hơn ở các lĩnh vực đòi hỏi tính chuẩn xác cao hoặc rủi ro sai lệch lớn.

Đặc biệt, thói quen viết câu lệnh (prompt) của nhân viên có sự khác biệt rõ rệt khi làm việc trái ngành. Thay vì yêu cầu AI giảng giải lý thuyết, hướng dẫn từng bước hay định dạng phức tạp, họ thường đưa ra câu lệnh ngắn hơn nhưng đi kèm tài liệu bối cảnh, ví dụ cụ thể hoặc thông tin nhận từ đồng nghiệp, sau đó nhờ AI rà soát và kiểm tra. OpenAI nhận định đây là hành vi "mượn chuyên môn": người dùng không cần học lại toàn bộ một ngành mới mà dùng AI như công cụ ứng dụng kiến thức chuyên ngành vào bài toán cụ thể trước mắt.

Tái cấu trúc tổ chức trong kỷ nguyên AI

Phát hiện từ OpenAI nhấn mạnh bài toán thiết kế lại công việc (work design) cho các nhà quản trị. Việc nhân viên chủ động dùng ChatGPT để gánh vác các đầu việc của bộ phận khác — từ tiếp thị, chăm sóc khách hàng đến biên soạn nội dung — cho thấy rào cản kỹ năng chuyên môn đang dần bị hạ thấp.

Điều này mở ra cơ hội lớn cho các tổ chức rút ngắn thời gian xử lý công việc và giảm ma sát nội bộ, song cũng đặt ra thách thức: doanh nghiệp không thể chỉ cấp quyền truy cập công cụ AI mà cần đánh giá lại cách phân chia lao động, định hình lại trách nhiệm thực tế cũng như chính sách đãi ngộ khi phạm vi công việc của nhân sự ngày càng mở rộng.