New York tạm dừng xây dựng trung tâm dữ liệu: bước ngoặt trong cuộc chiến giữa AI boom và lo ngại dân sinh

New York làm nên lịch sử với lệnh cấm data center

New York vừa trở thành tiểu bang đầu tiên áp dụng lệnh tạm dừng xây dựng trung tâm dữ liệu. Thống đốc Kathy Hochul ký sắc lệnh hành pháp hôm 14/7 này, tạm thời cấm phê duyệt các dự án data center mới. Quyết định này phản ánh sự căng thẳng ngày càng gia tăng giữa nhu cầu năng lượng khổng lồ của ngành AI và lo ngại của cộng đồng địa phương về tác động tới đời sống hàng ngày—từ hóa đơn điện tăng vọt đến thiếu hụt nước sạch và ô nhiễm tiếng ồn.

Phạm vi chi tiết của lệnh cấm

Sắc lệnh áp dụng cho mọi data center công suất 50 megawatt trở lên, ảnh hưởng hơn một tá dự án đang phê duyệt. Sở Bảo vệ Môi trường của New York sẽ không cấp phép cho bất kỳ dự án nào chưa hoàn tất thủ tục. Hochul dự kiến dỡ bỏ lệnh cấm sau khi tiểu bang hoàn tất đánh giá tác động môi trường, mất khoảng một năm.

Bên cạnh lệnh tạm thời, văn phòng thống đốc đang xem xét biện pháp sâu hơn: yêu cầu data center đóng góp vào quỹ hỗ trợ lưới điện quốc gia và ngăn chặn các data center siêu lớn nhận lợi ích thuế. Phát biểu ở Brooklyn, Hochul nêu rõ: "Tiến bộ không nên đi kèm với hóa đơn điện cao hơn, thiếu hụt nước sạch, hay ô nhiễm tiếng ồn. Những trung tâm dữ liệu này chỉ nên được xây dựng ở những nơi muốn tiếp nhận chúng, và sẽ không bao giờ được miễn từ quy định xây dựng địa phương."

Quốc hội New York cũng đang thảo luận các dự luật khác. Tháng trước, quốc hội thông qua dự luật tạm dừng data center lớn hơn 20 MW trong một năm, còn một dự luật khác yêu cầu lệnh cấm ba năm. Mức độ dự án phát triển hiện nay lớn hơn trước: trung bình data center những năm gần đây dưới 100 MW, nhưng những dự án đang phát triển sẽ lớn hơn nhiều. Theo BloombergNEF, đến 2030, gần một phần tư data center mới sẽ vượt 500 MW, chủ yếu vì đầu tư AI tăng vọt.

Từ hoan nghênh đến phản đối: sự thay đổi xu hướng

Chỉ vài năm trước, data center được các tiểu bang tìm kiếm như dự án phát triển kinh tế hứa hẹn. Giờ đây, thái độ công luận đã thay đổi khi quy mô dự án tăng lên, gây áp lực lên lưới điện và tiêu thụ tài nguyên quý giá như nước và đất nông nghiệp. Cuộc khảo sát gần đây cho thấy 2/3 người bày tỏ lo ngại data center đẩy giá điện lên cao. Một khảo sát khác tiết lộ người dân thà có kho hàng Amazon ở sân sau còn hơn có data center.

Lo ngại rộng hơn về AI cũng là động lực chính. Báo cáo Pew Research cho thấy chỉ 10% người Mỹ hào hứng về AI hơn lo ngại khi dùng nó hàng ngày. Chỉ 23% tin công nghệ sẽ tích cực cho công việc. Ít hơn một phần tư tin AI thúc đẩy kinh tế, và ít hơn một phần ba tin tưởng chính phủ sẽ điều tiết có trách nhiệm.

Các tiểu bang khác cũng khảo sát biện pháp tương tự. Tháng 12 năm ngoái, hơn 230 tổ chức kêu gọi tạm dừng toàn quốc. Thượng nghị sĩ Bernie Sanders cũng đề xuất lệnh cấm toàn quốc, dù chưa được hỗ trợ mạnh. Ở Maine, cơ quan lập pháp thông qua tạm dừng đến 1/11/2027 nhưng thống đốc Janet Mills phủ quyệt.

Xung đột chính trị sắp tới

Sắc lệnh của Hochul có khả năng xung đột với chính quyền Trump, người ủng hộ phát triển data center. Tháng trước, Ủy ban Điều tiết Năng lượng Liên bang (FERC), do Trump bổ nhiệm dẫn dắt, ra lệnh nhà khai thác lưới điện phát triển "làn đường nhanh" để tăng tốc độ kết nối cho data center. Quyết định New York đánh dấu bước ngoặt trong cuộc tranh luận giữa tăng trưởng công nghệ và bảo vệ tài nguyên địa phương—tín hiệu rõ ràng rằng lo ngại công luận về AI và tác động cơ sở hạ tầng của nó bắt đầu ảnh hưởng đáng kể tới chính sách công ở các cấp độ khác nhau.