Mỹ dỡ bỏ quy định phát thải điện nhằm phục vụ cơn khát năng lượng từ trung tâm dữ liệu AI

Mỹ nới lỏng kiểm soát khí thải nhà máy điện để chạy đua AI

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) vừa công bố kế hoạch xóa bỏ toàn bộ các tiêu chuẩn còn lại về giới hạn phát thải khí nhà kính đối với các nhà máy điện trên toàn quốc. Quyết định này đánh dấu bước leo thang lớn trong chính sách ưu tiên nhiên liệu hóa thạch của chính quyền Tổng thống Donald Trump, nhằm giải tỏa áp lực cung cấp điện và tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), xe điện cùng làn sóng phục hồi sản xuất nội địa.

Động thái này xuất hiện ngay trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện năng tại Mỹ tăng vọt sau hơn một thập kỷ đi ngang, biến năng lượng thành một trong những điểm nóng lớn nhất về chính sách và kinh tế.

EPA xóa bỏ di sản thời Biden, khẳng định tiết kiệm hàng trăm tỷ USD

Theo công bố, EPA đang hoàn tất việc bãi bỏ các quy định phát thải khí nhà kính từ thời chính quyền tiền nhiệm Joe Biden, đồng thời đề xuất triệt tiêu mọi giới hạn phát thải khí hậu còn lại đối với ngành điện lực. Ngành điện hiện chiếm tới 1/4 tổng lượng phát thải khí nhà kính của Mỹ, chỉ đứng sau lĩnh vực giao thông vận tải. Trước đó vào tháng 2, chính quyền ông Trump cũng đã lật ngược kết luận "nguy hại" (endangerment finding) đối với khí thải từ phương tiện giao thông — cơ sở pháp lý từng cho phép cơ quan này điều chỉnh ô nhiễm theo Đạo luật Không khí Sạch (Clean Air Act).

Lý giải cho động thái trên, EPA lập luận rằng việc quản lý khí thải nhà kính "nằm ngoài phạm vi quản lý" của cơ quan này, viện dẫn lý do tác động của khí nhà kính mang tính toàn cầu và các tác hại tiềm tàng đối với sức khỏe cộng đồng "quá thiếu chắc chắn, mang tính phỏng đoán, xa vời và phức tạp để gắn trực tiếp vào ngành điện của Mỹ".

EPA ước tính việc bãi bỏ quy định này sẽ tiết kiệm 310 tỷ USD, cùng với khoản cắt giảm bổ sung khoảng 370 triệu USD chi phí tuân thủ trực tiếp. Dự thảo thay đổi quy định sẽ được mở để lấy ý kiến công chúng trong vòng 45 ngày trước khi chính thức áp dụng.

Quyết định lập tức vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ các tổ chức bảo vệ môi trường và người tiêu dùng. Giám đốc kiêm đồng sáng lập tổ chức Moms Clean Air Force, bà Dominique Browning, cảnh báo rằng việc không kiểm soát ô nhiễm sẽ dẫn đến nhiều ca cấp cứu vì hen suyễn, sốc nhiệt và đẩy chi phí y tế lẫn bảo hiểm lên cao. Trong khi đó, bà Holly Bender, Giám đốc chương trình của Sierra Club, tuyên bố tổ chức này sẽ đấu tranh chống lại đề xuất bằng mọi công cụ pháp lý tại tòa án, Quốc hội và các cộng đồng địa phương.

Đằng sau tham vọng biến Mỹ thành "thủ đô AI của thế giới"

Quyết định nới lỏng môi trường của EPA gắn liền với định hướng chiến lược từ Giám đốc EPA Lee Zeldin, người đặt mục tiêu biến Mỹ thành "thủ đô AI của thế giới". Để hiện thực hóa mục tiêu này, chính quyền đang ráo riết dỡ bỏ rào cản pháp lý cho các trung tâm dữ liệu tiêu thụ điện khổng lồ cũng như các nhà máy nhiệt điện than và khí đốt cung cấp nguồn cho chúng.

Dù Mỹ trong lịch sử là quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới và hiện đứng thứ hai sau Trung Quốc, bài toán bảo đảm năng lượng cho hạ tầng tính toán AI đang được đặt lên hàng đầu. Cuộc đua vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn và cụm máy chủ siêu tính toán đòi hỏi nguồn điện liên tục, khổng lồ và ổn định — điều mà năng lượng tái tạo chưa thể đáp ứng ngay lập tức. Tuy nhiên, việc đánh đổi bằng cách kéo dài tuổi thọ của các nhà máy điện hóa thạch và cắt giảm rào cản môi trường chắc chắn sẽ thổi bùng làn sóng tranh chấp pháp lý kéo dài tại các tòa án liên bang trong thời gian tới.