Meta âm thầm xóa điều khoản gây tranh cãi về việc thu thập dữ liệu web để huấn luyện AI

Meta vừa điều chỉnh các điều khoản thương mại nhằm loại bỏ đoạn văn gây tranh cãi, vốn từng khiến nhiều người hiểu rằng gã khổng lồ công nghệ này có thể tự ý thu thập dữ liệu từ các website bên thứ ba—kể cả các trang báo điện tử—để phục vụ huấn luyện các hệ thống trí tuệ nhân tạo của mình.

Động thái này diễn ra sau làn sóng phản đối dữ dội từ giới chuyên gia pháp lý và các nhà quan sát ngành xuất bản số, những người đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về các điều khoản thương mại mới được Meta hợp nhất gần đây.

Điều khoản gây tranh cãi

Tâm điểm của cuộc tranh cãi xoay quanh một điều khoản cụ thể từng xuất hiện trên trang điều khoản thương mại của Meta:

"... Meta có thể sử dụng bất kỳ nội dung nào từ các tên miền, trang web hoặc URL như vậy để cung cấp, phát triển, cải thiện, nghiên cứu, huấn luyện và duy trì tính toàn vẹn của Sản phẩm, dịch vụ và tính năng của Công ty Meta được cung cấp theo các Điều khoản Thương mại này cùng bất kỳ điều khoản bổ sung hiện hành nào khác."

Nhiều nhà quan sát trong ngành, bao gồm tổ chức Nieman Lab và James Grimmelmann – giáo sư chuyên về luật kỹ thuật số và thông tin tại Đại học Cornell – nhận định điều khoản này là nỗ lực của Meta nhằm tự trao cho mình quyền hạn rộng rãi để "thu hoạch" miễn phí nội dung trên mạng cho việc huấn luyện AI. Giới chỉ trích cũng cho rằng cách diễn đạt này có thể vô hiệu hóa các chỉ thị được thiết lập trong tệp robots.txt tiêu chuẩn của các trang web—công cụ vốn được các chủ sở hữu website sử dụng để thông báo liệu các bot thu thập dữ liệu tự động (web crawler) có được phép truy cập và lập chỉ mục trang của họ hay không.

Meta lên tiếng phản hồi và đính chính

Ban lãnh đạo Meta đã bác bỏ thông tin cho rằng bản cập nhật này làm thay đổi các hoạt động thu thập dữ liệu thực tế của hãng. Ông Andy Stone, Phó Chủ tịch phụ trách truyền thông của Meta, cùng phát ngôn viên Daniel Roberts đều phủ nhận việc công ty thay đổi chính sách, đồng thời khẳng định mọi suy đoán cho rằng Meta thay đổi cách thức vận hành web crawler là hoàn toàn sai sự thật.

Trước làn sóng phản ứng dữ dội, Meta đã chọn giải pháp xóa bỏ hoàn toàn đoạn văn gây tranh cãi khỏi trang điều khoản. Trong một tuyên bố cập nhật, Roberts đã làm rõ lập trường của công ty cũng như phạm vi áp dụng của văn bản này:

"Chúng tôi đã lắng nghe phản hồi và muốn làm rõ: các điều khoản thu thập dữ liệu mà chúng tôi hợp nhất trước đó chỉ áp dụng cho mảng quảng cáo và các sản phẩm dành cho doanh nghiệp, và chúng tôi cũng đã làm rõ điều đó ngay trong nội dung điều khoản. Thay đổi này không làm thay đổi cách thức Meta sử dụng web crawler. Như thường lệ, các chủ sở hữu nội dung hoàn toàn có thể sử dụng robots.txt để thể hiện quyền lựa chọn của mình. Đây không phải là hành vi thu thập dữ liệu trái phép từ các trang tin tức, và những cập nhật này không mang lại cho chúng tôi bất kỳ quyền hạn mới nào để vượt qua những lựa chọn đó."

Đợt chỉnh sửa này một lần nữa phơi bày những căng thẳng âm ỉ nhưng chưa từng hạ nhiệt giữa các nhà phát triển AI hàng đầu và giới xuất bản web xung quanh vấn đề bản quyền, quyền sử dụng dữ liệu, cũng như ranh giới của việc tận dụng nội dung trực tuyến sẵn có để xây dựng và hoàn thiện các mô hình AI tạo sinh.