Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi Liên Hợp Quốc cấm vũ khí tự hành sát thương tích hợp AI

Trong thông điệp của Giáo hoàng được phát biểu vào hôm thứ Sáu vừa qua, Giáo hoàng Leo XIV đã hối thúc các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc đưa ra những bước đi cụ thể hướng tới việc cấm vũ khí tự hành sát thương tại cuộc họp sắp tới ở Geneva vào tháng sau. Nhấn mạnh các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) chỉ là công cụ chứ không phải con người, Người đứng đầu Tòa Thánh Vatican ủng hộ việc "tước vũ khí" đối với các công nghệ AI trong bối cảnh quân sự và ra quyết định.

Theo Giáo hoàng Leo, con người gánh vác trách nhiệm cốt lõi trong việc "định hướng, thay đổi và khi cần thiết là từ chối" các ứng dụng của trí tuệ nhân tạo.

Máy móc là công cụ, không phải con người

Thông điệp này mở rộng dựa trên các nguyên tắc mà Giáo hoàng Leo từng phác thảo trong văn kiện giáo hoàng quan trọng đầu tiên của ông công bố hồi tháng 5, tập trung vào việc "bảo vệ con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo".

Xuyên suốt bài phát biểu, Giáo hoàng Leo đã cảnh báo về việc cấp tư cách pháp nhân hoặc quyền hạn cho các hệ thống AI. "Máy móc là công cụ, không phải con người", ông tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh thêm rằng những quyết định sống còn liên quan đến sự tồn vong, tự do và việc sử dụng vũ lực của con người tuyệt đối không bao giờ được ủy quyền hoàn toàn cho phần mềm.

"Các quyết định ảnh hưởng đến mạng sống, tự do của con người và việc sử dụng vũ lực phải luôn đặt dưới sự giám sát hiệu quả, minh bạch và đầy trách nhiệm của con người", Giáo hoàng Leo khẳng định.

Lập trường này tiếp nối chuỗi quan điểm chỉ trích của Vatican đối với các công nghệ AI không được kiểm soát. Vào năm 2024, Giáo hoàng Phanxicô cũng từng kêu gọi một lệnh cấm quốc tế đối với vũ khí tự hành, khẳng định rằng "không một cỗ máy nào được phép lựa chọn tước đi mạng sống của một con người".

Bối cảnh lịch sử và Quản trị toàn cầu

Giáo hoàng Leo gợi ý rằng việc ông chọn tông hiệu này phản ánh nhu cầu của Giáo hội trong việc đối mặt với bước chuyển mình công nghệ hiện đại. Tông hiệu này gợi nhắc trực tiếp tới Giáo hoàng Leo XIII, người từng dẫn dắt Giáo hội Công giáo vượt qua những xáo trộn kinh tế và xã hội thời kỳ Cách mạng Công nghiệp.

Để giải quyết các rủi ro từ AI hiện đại, Giáo hoàng Leo đã kêu gọi các tổ chức quốc tế bảo vệ lợi ích chung toàn cầu bằng cách thiết lập các tiêu chuẩn quản trị vững chắc. Ông ủng hộ cơ chế giám sát độc lập, các bộ tiêu chuẩn quốc tế chung và cơ chế trách nhiệm giải trình rõ ràng. Ông lưu ý rằng những khuôn khổ như vậy là vô cùng thiết yếu để các quyết định xoay quanh quá trình phát triển AI có thể được kiểm tra, tranh luận và điều chỉnh một cách chính thức nếu xảy ra tác hại.