Gã khổng lồ ngành tính lương ADP hé lộ chiến lược quản trị AI và vai trò giám sát của con người

Khi trí tuệ nhân tạo tạo sinh ngày càng thâm nhập sâu vào các chức năng cốt lõi của doanh nghiệp, ADP – nhà cung cấp giải pháp nhân sự và tính lương hàng đầu – vừa chia sẻ góc nhìn thực tế về cách hãng quản trị rủi ro AI, tuân thủ pháp lý cũng như duy trì sự giám sát của con người.

Hiện đảm nhiệm việc chi trả lương cho 1 trên mỗi 6 người lao động tại Mỹ, ADP đang ứng dụng AI trong nội bộ cho bộ phận IT nhằm hỗ trợ viết mã (coding) cũng như tự động tạo hình ảnh và video. Đối với bên ngoài, công ty đã tích hợp AI tạo sinh vào phần mềm cung cấp cho khách hàng thông qua ADP Assist – bộ công cụ gồm các tác tử AI (AI agents) được thiết kế để xử lý quy trình nhân sự và tính lương, giúp giảm tải gánh nặng thủ tục hành chính.

Khung quản trị được thiết lập từ năm 2018

Theo bà Helena Almeida, Phó Chủ tịch, Cố vấn Quản lý kiêm Giám đốc Pháp lý AI tại ADP, cấu trúc quản trị AI của công ty đã ra đời từ rất lâu trước làn sóng bùng nổ của AI tạo sinh gần đây. Cụ thể, ADP đã xây dựng các nguyên tắc đạo đức dữ liệu và AI cùng một hội đồng đạo đức chuyên trách từ năm 2018.

Hội đồng này quy tụ các chuyên gia nội bộ lẫn chuyên gia độc lập bên ngoài thuộc nhiều lĩnh vực: pháp lý, quyền riêng tư, đạo đức, nhân sự và kỹ thuật sản phẩm. Bà Almeida cho biết dù AI tạo sinh buộc ADP phải cập nhật lại các quy trình nội bộ và phối hợp liên phòng ban, những ưu tiên nền tảng của công ty — gồm tính công bằng, tính minh bạch, an toàn bảo mật và sự tham gia của con người — vẫn không hề thay đổi.

Trước các khung pháp lý đa dạng ở cấp tiểu bang cũng như quốc tế, bà Almeida nhấn mạnh những yêu cầu cốt lõi xuyên suốt định hình nên khâu thiết kế sản phẩm của ADP:

• Minh bạch với người dùng
• Khả năng giải thích của mô hình (explainability)
• Quản trị rủi ro
• Quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu
• Các chương trình giám sát liên tục

Bà Almeida khẳng định ADP luôn chủ động tránh xa các ứng dụng AI không an toàn, bất kể điều đó đã được luật hóa thành các điều cấm cụ thể hay chưa. Thay vào đó, hãng tập trung điều chỉnh mức độ minh bạch và khả năng giải thích của mô hình tương ứng với mức độ rủi ro của từng kịch bản sử dụng.

Tránh cái bẫy "tích chọn cho có lệ" trong giám sát con người

Trụ cột trọng tâm trong chiến lược của ADP là cơ chế con người tham gia đánh giá (human-in-the-loop). Dẫu vậy, bà Almeida nhấn mạnh việc giám sát phải mang tính thực chất chứ không thể chỉ là hình thức.

"Chúng tôi không thể biến việc này thành một chiếc hộp kiểm mang tính nghi thức, nơi con người thực hiện một bước nào đó chỉ để nói rằng chúng tôi có con người tham gia", bà Almeida giải thích. Bà nhấn mạnh rằng người kiểm duyệt bắt buộc phải hiểu rõ bối cảnh vận hành để kịp thời phát hiện những kết quả bất thường hoặc thiếu chính xác từ mô hình.

Nhằm tránh gây tắc nghẽn quy trình làm việc nhưng vẫn bảo vệ được các quyết định nhạy cảm, ADP áp dụng phương pháp giám sát phân tầng theo mức độ rủi ro:

• Các quyết định rủi ro cao: Những tính năng tác động trực tiếp đến tiền lương, trạng thái công việc hoặc quyền lợi pháp lý của người lao động bắt buộc phải tích hợp các điểm chạm để con người trực tiếp can thiệp.
• Nhiệm vụ hành chính rủi ro thấp: Các quy trình hành chính thông thường được tự động hóa hoàn toàn mà không cần sự phê duyệt thủ công bắt buộc từ con người.

Bên cạnh đó, công ty cũng chủ động theo dõi hiện tượng "thiên kiến tự động hóa" (automation bias) — xu hướng người dùng tin tưởng và chấp nhận một cách thiếu phản biện các đề xuất do thuật toán đưa ra. ADP tiến hành thử nghiệm nội bộ các công cụ và phân tích thói quen tương tác của khách hàng để đánh giá xem người dùng có dành đủ thời gian rà soát các kết quả đầu ra quan trọng hay không, từ đó tinh chỉnh lại thiết kế sản phẩm nhằm hướng sự chú ý của con người vào đúng những nơi có nguy cơ rủi ro cao nhất.