Chính quyền Trump can thiệp ủng hộ OpenAI trong vụ kiện bản quyền của New York Times

Sự kiện chính: Chính quyền Trump đứng về phía OpenAI trong vụ kiện bản quyền của NYT

Vào cuối tuần này, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ, do chính quyền Trump lãnh đạo, đã nộp một bản khai quan tâm (statement of interest) vào vụ kiện bản quyền do The New York Times khởi xướng chống lại OpenAI. Vụ kiện, được đệ trình vào tháng 12 / 2023, cáo buộc OpenAI cùng Microsoft đã “đào tạo bất hợp pháp” các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) bằng cách sử dụng hàng tỷ bài báo của tờ báo này mà không có giấy phép. NYT đang yêu cầu bồi thường “tỷ đô la” từ cả hai công ty. Thông qua bản khai, chính quyền Trump khẳng định việc đào tạo LLM trên tài liệu có bản quyền là hành vi “fair use”, đồng thời cảnh báo rằng việc hạn chế sẽ gây tổn hại tới “sự tiến bộ của khoa học và nghệ thuật” cũng như “thịnh vượng của nước Mỹ”.

Chi tiết vụ kiện và lập trường của chính quyền Trump

Bản khai quan tâm được ký bởi các công tố viên liên bang, trong đó họ lập luận:

“The New York Times muốn thu hẹp nguyên tắc fair‑use để loại trừ việc đào tạo các mô hình ngôn ngữ lớn của OpenAI. Kết quả này sẽ trái ngược với các nguyên tắc cơ bản của luật bản quyền và làm suy giảm ‘tiến bộ của khoa học và nghệ thuật hữu ích’.”

Các công tố viên tiếp tục nhấn mạnh: “LLM hiện đang hỗ trợ các nhà nghiên cứu trên nhiều lĩnh vực đạt được những đột phá quan trọng. Nếu chúng bị ràng buộc bởi một hiểu lầm về doctrine fair‑use, sẽ cản trở sáng tạo và tiến bộ khoa học, đồng thời kìm hãm sự thịnh vượng và di động kinh tế của Mỹ.”

Bản khai cũng lưu ý rằng “điều tra fair‑use phụ thuộc vào các thực tế và cách sử dụng cụ thể trong từng vụ việc, nhưng việc áp đặt trách nhiệm bản quyền rộng rãi sẽ khiến việc đào tạo mô hình AI trở nên không thể thực hiện nếu không có giấy phép”.

Đây không phải lần đầu tiên chính quyền Trump can thiệp vào tranh chấp bản quyền AI. Trong “National AI Legislative Framework” của mình, họ đã khẳng định việc đào tạo AI nên được xem là fair‑use. Ngoài ra, Trump còn có mối thù cá nhân với The New York Times – hiện đang theo đuổi vụ kiện bôi nhọ (defamation) chống lại tờ báo này – điều này khiến bản khai còn mang tính chiến lược chính trị.

Vụ kiện NYT không phải là vụ duy nhất trong bối cảnh các tổ chức truyền thông đang chống lại việc AI sử dụng nội dung của họ. Trước đó, Center for Investigative Reporting, Chicago Tribune và New York Daily News đã đưa ra các vụ kiện tương tự. Năm 2025, một quyết định quan trọng của tòa án đã cho phép công ty Anthropic đào tạo mô hình trên những cuốn sách đã mua hợp pháp, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về việc vi phạm bản quyền, dẫn đến một khoản dàn xếp 1,5 tỷ USD với các tác giả.

Song song với các tranh chấp, nhiều hãng truyền thông đã ký hợp đồng cấp phép cho OpenAI, trong đó có Associated Press, Axel Springer và Vox Media. Năm 2025, The New York Times cũng ký thỏa thuận cấp phép với Amazon, cho phép nội dung báo chí, công thức nấu ăn và các bài viết xuất hiện trong các công cụ AI sinh tạo của Amazon.

Như các công tố viên khẳng định, “việc đào tạo LLM là phù hợp với tiến bộ sáng tạo – mục tiêu hiến pháp cơ bản của luật bản quyền”. Họ cảnh báo rằng, nếu tòa án đồng ý với yêu cầu của NYT, sẽ tạo ra một tiền lệ khiến hầu hết các dự án AI phải mua giấy phép cho mỗi tài liệu, làm chậm lại tốc độ đổi mới và ảnh hưởng tới nền kinh tế kỹ thuật số của Mỹ.

Bối cảnh ngành AI và tranh chấp bản quyền

Vụ việc này diễn ra trong một giai đoạn mà các mô hình ngôn ngữ lớn như GPT‑4, Claude, Gemini, Llama và các dự án mới từ các phòng thí nghiệm nhỏ đang bùng nổ. Khi các công ty công nghệ tranh nhau “chiếm lĩnh” dữ liệu để huấn luyện, câu hỏi về quyền sở hữu trí tuệ ngày càng trở nên nhức nhối. Các nhà lập pháp và tòa án đang phải cân nhắc giữa việc bảo vệ quyền lợi của nhà sáng tạo nội dung và không kìm hãm sự phát triển của AI.

Trong khi một số nước châu Âu đã áp dụng các quy định nghiêm ngặt hơn về việc thu thập dữ liệu, Mỹ vẫn đang tìm kiếm một khuôn khổ pháp lý linh hoạt, cho phép “fair use” trong đào tạo AI nhưng đồng thời bảo vệ các tác giả khỏi việc bị “cướp” nội dung. Sự can thiệp của chính quyền Trump, dù mang tính chính trị, cũng phản ánh một xu hướng: các cơ quan nhà nước muốn định hướng luật bản quyền sao cho phù hợp với chiến lược công nghệ quốc gia.

Nếu tòa án cuối cùng đồng ý với lập luận của NYT, không chỉ OpenAI và Microsoft sẽ phải trả “tỷ đô” bồi thường, mà còn có thể làm thay đổi cách các công ty AI thu thập dữ liệu, buộc họ phải ký hợp đồng cấp phép với hàng nghìn nguồn tin. Ngược lại, nếu quyết định ủng hộ quan điểm của Trump và các công tố viên, sẽ tạo tiền lệ cho việc sử dụng dữ liệu có bản quyền trong đào tạo AI mà không cần giấy phép, mở ra một kỷ nguyên mới cho “sự tiến bộ của khoa học và nghệ thuật” tại Mỹ.

Trong bối cảnh này, các nhà sáng tạo nội dung, nhà xuất bản và các công ty AI đang dõi theo từng diễn biến, vì kết quả sẽ quyết định cách họ hợp tác hoặc xung đột trong tương lai gần.