Bánh sandwich phải nói về AI: Jersey Mike's IPO bộc lộ sánh hype AI hiện nay

Lạ lùng: bánh sandwich IPO cũng phải nói về AI

Jersey Mike's, chuỗi bánh sandwich nổi tiếng với diễn viên Danny DeVito làm gương mặt công khai, vừa thực hiện đợt IPO (phát hành công khai) và gây chú ý với một chi tiết bất thường. Thay vì tập trung vào mô hình kinh doanh bánh sandwich, công ty nhắc tới AI khắp nơi trong tài liệu chào bán. Sự kiện này được phóng viên Julie Bort của TechCrunch phát hiện và bình luận, cho thấy xu hướng các công ty đang tìm cách "phun AI" (hay còn gọi là "phun bụi AI") vào mọi pitch kinh doanh chỉ để thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư, bất kể liên quan hay không.

Các con số gây sốc trong tài liệu S-1

Khi kiểm tra tài liệu S-1 (biểu mẫu IPO chính thức) của Jersey Mike's, Julie Bort phát hiện cụm từ "artificial intelligence" và ký tự viết tắt "AI" xuất hiện 22 lần trong toàn bộ tài liệu. Con số này bất ngờ vì Jersey Mike's là công ty bán bánh sandwich, hoàn toàn không phải startup công nghệ hay công ty phát triển AI.

Điều thú vị hơn nữa: công ty còn thêm vào phần cảnh báo rủi ro cho nhà đầu tư câu: "Chúng tôi bắt đầu sử dụng AI Technologies trong hoạt động kinh doanh" — mà không giải thích cụ thể rủi ro AI nào có thể tác động tới nhà đầu tư. Đây là cách điển hình "phun AI" vào các tài liệu mà không có nội dung thực chất.

Để thấy rõ sự vô nghĩa của cách tiếp cận này, chỉ cần so sánh với các từ khoá khác: từ "phần mềm" (software) được nhắc tới 52 lần và "dữ liệu" (data) được nhắc tới 112 lần. Những từ này thực sự liên quan tới hoạt động của các quán bánh sandwich hiện đại như quản lý đơn hàng, kiểm soát kho hàng hay theo dõi bán hàng. Nhưng AI, thứ mà công ty chỉ "bắt đầu" sử dụng mà không nêu chi tiết, lại được cấp độ ưu tiên cao hơn nhiều.

Sự bất cân xứng này trở nên vô lý hơn khi so sánh với một sự kiện thực tế: vào năm 2021, một cửa hàng Jersey Mike's ở Texas bị tiếp điện đánh vào (một rủi ro vật lý thực sự và hiểm nghèo). Nhưng từ "weather" (thời tiết) chỉ được nhắc tới 5 lần trong toàn bộ tài liệu IPO, còn "lightning" (tiếp điện) không được nhắc tới một lần nào cả — mặc dù đó là sự kiện đã xảy ra với công ty.

Xu hướng "phun AI" bao trùm toàn ngành

Jersey Mike's không phải trường hợp duy nhất. Khi nhà đầu tư toàn thế giới đang "khát" những công ty liên quan AI, xu hướng "phun AI dust" vào các pitch kinh doanh đã trở nên phổ biến rộng rãi. Ngay cả những công ty khởi nghiệp không phải công ty công nghệ cũng cảm thấy bức buộc phải đưa AI vào tài liệu gây quỹ.

Ví dụ điển hình là Bending Spoons, công ty chuyên mua lại các ứng dụng công nghệ cũ (không phải AI) để tái sinh hoạt động. Công ty này vừa thực hiện IPO với giá trị 18 tỷ USD, và cách tiếp cận tương tự không lạ. Thậm chí, các công ty lớn như Starbucks cũng từng thử nghiệm công cụ quản lý kho hàng dùng AI, nhưng khi công cụ này không hoạt động đúng (không thể tính toán số lượng hàng hóa chính xác), công ty buộc phải loại bỏ nó. Trường hợp này cho thấy, bên cạnh hype lạc lối, còn có những hậu quả thực tế khi AI được triển khai mà không chuẩn bị kỹ.

Tín hiệu cảnh báo cho nhà đầu tư

Với Jersey Mike's, sự xuất hiện bất thường của AI trong tài liệu IPO không phải là ngẫu nhiên — nó là biểu tượng của sánh hype AI hiện nay. Rủi ro thực tế của AI đối với một công ty sản xuất bánh sandwich, theo bình luận của Julie Bort, chỉ ngang bằng với rủi ro bị tiếp điện, nhưng lại được coi trọng hơn rất nhiều lần trong tài liệu công bố.

Điều này phản ánh một thực tế phức tạp: các công ty sợ bỏ lỡ cơ hội nếu không nói tới AI, nhà đầu tư chỉ muốn nghe về AI, và kết quả là bất kỳ công ty nào cũng phải tìm cách "hít hào AI" để trở nên hấp dẫn trên thị trường vốn. Tình huống này là cảnh báo cho các nhà đầu tư rằng cơn sốt AI đang ở giai đoạn cần tỉnh táo — không phải mọi lần nhắc tới AI đều là công nghệ thực sự, mà nhiều khi chỉ là "bìa bối" để thu hút sự chú ý và quỹ.