Trung Quốc phản đối cảnh báo an toàn AI của Mỹ, cáo buộc tạo nỗi sợ để giữ thế độc tôn

Bắc Kinh phản bác các cảnh báo an toàn AI từ phương Tây

Giới chức và truyền thông nhà nước Trung Quốc vừa đưa ra phản ứng gay gắt trước hàng loạt cảnh báo về rủi ro trí tuệ nhân tạo từ các lãnh đạo công nghệ Mỹ, tiêu biểu là CEO Dario Amodei của Anthropic. Phía Bắc Kinh cho rằng những lo ngại này thực chất là một chiến dịch gieo rắc sợ hãi có chủ đích nhằm kìm hãm đà phát triển công nghệ của Trung Quốc và bảo vệ vị thế dẫn đầu của Mỹ.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) nhấn mạnh AI cần được phát triển theo hướng "cởi mở, bao trùm, mang lại lợi ích chung và có đạo đức". Đại diện ngoại giao này cảnh báo rằng việc kích động đối đầu, cạnh tranh độc hại và lan truyền nỗi sợ hãi sẽ chỉ làm đảo lộn trật tự quản trị AI trên phạm vi toàn cầu mà không mang lại lợi ích cho bất kỳ bên nào.

Cáo buộc "Chiến tranh Lạnh thầm lặng" và sự đối lập trong chiến lược

Tờ Global Times cáo buộc CEO Dario Amodei đang phát động một cuộc "Chiến tranh Lạnh AI thầm lặng". Trước đó, người đứng đầu Anthropic đã liên tục kêu gọi các biện pháp cứng rắn nhằm ngăn chặn hành vi "chưng cất mô hình" (distillation) – kỹ thuật sử dụng kết quả đầu ra từ các mô hình AI tiên tiến của Mỹ để huấn luyện cho các hệ thống đối thủ nhằm rút ngắn khoảng cách công nghệ.

Dù thừa nhận những nguy cơ tiềm tàng, hướng tiếp cận của Trung Quốc lại khác biệt rõ rệt so với các công ty Mỹ. Bộ trưởng An ninh Quốc gia Trung Quốc Trần Nhất Tân (Chen Yixin) từng cảnh báo về nguy cơ AI bị các thế lực thù địch lợi dụng qua deepfake và tấn công mạng, đồng thời chỉ đích danh các mô hình như Mythos của Anthropic hay GPT-5.5-Cyber của OpenAI là những công cụ có khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật và tạo mã độc. Tuy nhiên, thay vì đề xuất kìm hãm hay giảm tốc độ nghiên cứu như một số đề xuất tại Thung lũng Silicon, ông Chen khẳng định Trung Quốc cần đẩy mạnh tự chủ chip tiên tiến, tăng tốc xây dựng cơ sở hạ tầng AI và thắt chặt quản lý nội bộ.

Chuyên gia Tôn Thành Hạo (Sun Chenghao) từ Đại học Thanh Hoa nhận định, Bắc Kinh quan ngại Washington sẽ mượn cớ bảo đảm an toàn hoặc an ninh quốc gia để dựng thêm các rào cản hạn chế công nghệ. Theo góc nhìn của các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc, lời kêu gọi "giảm tốc" từ đối phương chỉ là cái cớ để khóa chặt khoảng cách dẫn đầu mà Mỹ đang nắm giữ.

Bế tắc trong nỗ lực kiểm soát tốc độ phát triển AI

Tranh cãi này xuất hiện trong bối cảnh các nhà sáng lập công nghệ Mỹ như Dario Amodei, Sam Altman và Elon Musk từng nhiều lần lên tiếng ủng hộ việc kiểm soát tốc độ (pacing) của các mô hình AI đỉnh cao. CEO Sam Altman của OpenAI từng làm rõ rằng kiểm soát nhịp độ không đồng nghĩa với dừng lại hoàn toàn, mà là tiến chậm hơn mức tối đa để dành chi phí và thời gian cho việc đánh giá an toàn cùng các biện pháp giám sát.

Dẫu vậy, ngay tại nước Mỹ, quan điểm này cũng không nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Cựu Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự phản đối rõ ràng đối với việc tự nguyện làm chậm bước tiến AI, lập luận rằng giới công nghệ đang vẽ ra những kịch bản tồi tệ thiếu thực tế và nước Mỹ không thể dừng lại khi cuộc đua với Trung Quốc vẫn tiếp diễn.

Những bất đồng sâu sắc về quản trị và an toàn AI đang được đặt lên bàn nghị sự ngay trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung vào ngày 24/9. Nếu hai siêu cường công nghệ không tìm được tiếng nói chung, các phòng nghiên cứu AI tại Mỹ khó lòng đơn phương giảm tốc, buộc cuộc đua phát triển các hệ thống AI mạnh nhất phải tăng tốc tối đa tương tự cuộc chạy đua vũ trang thời kỳ trước.