Thuế quan Mỹ không đưa việc làm sản xuất quay lại — và đây là bằng chứng

Chiến lược thuế quan chưa mang lại kết quả kỳ vọng

Evan Smith, đồng sáng lập kiêm CEO của Altana — công ty chuyên phát triển phần mềm quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp — vừa tiết lộ một sự thật buồn bã: các đợt thuế quan mà chính quyền Trump áp dụng từ đầu năm 2025 nhằm mục đích đưa sản xuất quay lại nước Mỹ đã thất bại. Thay vì tạo ra lợi thế cho việc làm sản xuất nước nhà, những chính sách này lại thúc đẩy sự hỗn loạn trong thế giới thương mại quốc tế, với các quy định thay đổi gần như hằng ngày và tác động lan tỏa khắp các mạch máu kinh tế toàn cầu.

Mức độ phức tạp tăng vọt, thách thức quản lý

Qua dữ liệu thu thập từ hàng tỷ đô la giao dịch quốc tế, Altana đã ghi nhận một bức tranh đầy biến động. Evan nhận định rằng thời kỳ "globalization 1.0" — khi thương mại tương đối ổn định — đã chính thức kết thúc. Công ty hiện làm việc với 8 trong số 10 nhà cung cấp logistics lớn nhất thế giới, cùng các cơ quan chính phủ phải liên tục điều chỉnh để thực thi các luật thương mại mới, và các khoản nhập khẩu của công ty phải tuân thủ những quy định biến động từng ngày.

Những con số này không phải chỉ là thống kê trên bảng tính — chúng ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hàng triệu người. Evan đặt ra những câu hỏi thực tế: Liệu các thiết bị y tế có đến được bệnh viện kịp thời? Giá xăng dầu sẽ biến động thế nào? Lương thực có đủ cung cấp? Người bình thường hiện đang lo lắng và bối rối bởi sự rối loạn kinh tế này. Ông nhấn mạnh rằng thương mại là mạch máu của tăng trưởng kinh tế, và mặc dù bị chia cắt bởi các bức tường thuế quan, nó vẫn cần tiếp tục.

Để quản lý sự phức tạp gia tăng, Altana vừa hoàn thành việc mua lại Cervo AI — một nền tảng trí tuệ nhân tạo chuyên xử lý thủ tục khai báo tải hàng tại biên giới (customs brokerage). Những công việc giấy tờ này thực tế gần như không tồn tại trong kỷ nguyên thương mại tự do hơn. Bây giờ, với các quy định siết chặt, mỗi bên phải xử lý hàng loạt biểu mẫu, hồ sơ khai báo — toàn bộ công việc hành chính từng bị bỏ qua trong hệ thống.

Vòng lặp AI: Giải pháp có lợi nhưng tệ về bản chất

Evan nhận xét rằng Altana hiện có các AI agents hoạt động trên cả hai phía biên giới, những hệ thống tự động trao đổi thông tin để xử lý các tài liệu. Đó là biểu hiện của "globalization 2.0" — một thế giới nơi các thuế quan tạo ra khối lượng công việc hành chính, buộc các công ty phải dùng AI để tự động hóa những gì trước đó không cần phải tồn tại.

Điều này phơi bày một mâu thuẫn lạ lùng: để có thương mại, ta cần nhiều giấy tờ; để xử lý giấy tờ, ta cần AI. Nhưng cốt lõi vẫn là — tại sao phải trải qua sự phức tạp này nếu nó không tạo ra việc làm sản xuất mới tại Mỹ? Đó là câu hỏi ngầm mà Evan Smith đặt ra, khi Altana tiếp tục mở rộng công cụ AI để giải quyết một vấn đề thực chất là hệ lụy của những chính sách mà nhiều người tưởng sẽ "giải quyết mọi vấn đề". Sự thực thì chuỗi cung ứng toàn cầu không quay lại như cũ — chúng lại trở nên phức tạp, liên kết chặt chẽ, và phụ thuộc hơn vào công nghệ.