OpenAI Foundation chi tiền gom dữ liệu y sinh, nhắm vào hồ sơ mật từ các công ty phá sản

OpenAI Foundation rót tiền giải quyết "cơn khát" dữ liệu sinh học

Tổ chức phi lợi nhuận OpenAI Foundation – đơn vị nắm giữ cổ phần gốc của OpenAI – vừa công bố chương trình mới mang tên "Public Data for Health" nhằm tài trợ xây dựng các bộ dữ liệu khoa học chất lượng cao phục vụ nghiên cứu y tế. Động thái này xuất phát từ thực tế rằng các mô hình trí tuệ nhân tạo khó có thể tạo ra đột phá trong việc chữa trị bệnh tật nếu không được tiếp cận lượng dữ liệu y sinh học phong phú và chuẩn xác hơn hiện tại.

Theo Morgan Levine, cựu Phó chủ tịch phụ trách điện toán tại công ty nghiên cứu tuổi thọ Altos Labs, dữ liệu hiện là "nút thắt cổ chai lớn nhất" cản trở việc ứng dụng AI thành công vào sinh học. Để phá vỡ giới hạn này, quỹ từ thiện của OpenAI quyết định chi đậm cho các dự án thu thập thông tin y khoa, bao gồm cả một hướng đi độc lạ: gom tài liệu bí mật từ các công ty công nghệ sinh học (biotech) đã phá sản.

Săn lùng "kho lưu trữ thất lạc" từ các vụ phá sản và thử nghiệm lâm sàng

Trong đợt giải ngân dữ liệu đầu tiên, OpenAI Foundation đã cấp 500.000 USD cho 1Day Sooner – một tổ chức bảo vệ quyền lợi tình nguyện viên thử nghiệm lâm sàng. Dự án này hiện thực hóa ý tưởng của Ruxandra Teslo, nhà phân tích chính sách thử nghiệm lâm sàng kiêm nghiên cứu viên tại Viện Institute for Progress (Washington, DC). Teslo gọi những dữ liệu này là "kho lưu trữ thất lạc của ngành biotech" (biotech’s lost archive).

Khi các hãng dược hoặc biotech nộp đơn xin bảo hộ phá sản (Chapter 11), nhiều tài liệu kỹ thuật chung (Common Technical Document) vốn được xem là bí mật thương mại – bao gồm hồ sơ trao đổi với cơ quan quản lý, chiến lược sản xuất, dữ liệu đo lường y tế và mức độ an toàn – có thể được đưa ra bán đấu giá. Josh Morrison, Chủ tịch kiêm đồng sáng lập 1Day Sooner, cho biết các bản sao dữ liệu không độc quyền này có thể được mua lại chỉ với "vài chục nghìn USD" mỗi bộ. Hiện 1Day Sooner đang nắm giữ 3 bộ dữ liệu (2 trong số đó do công ty Lumen Bioscience hiến tặng) sau khi từng thử đấu giá bất thành hai lần trước đó.

Ruxandra Teslo nhận định rằng khoảng 70% thời gian và chi phí phát triển thuốc nằm ở khâu thử nghiệm lâm sàng, nhưng quy trình này vẫn như một "hộp đen", nhất là với các công ty nhỏ. Việc huấn luyện AI bằng các tập tài liệu quản lý thực tế sẽ biến mô hình thành một "chuyên gia pháp lý", giúp định hướng và đẩy nhanh tốc độ đưa thuốc mới ra thị trường thay vì chỉ dừng ở các dự đoán sinh học trên lý thuyết.

Bên cạnh dự án của 1Day Sooner, OpenAI Foundation cũng công bố hai khoản tài trợ lớn khác:

• 40 triệu USD cho chương trình thu thập dữ liệu về các loại vaccine ung thư thế hệ mới tại Đại học North Carolina ở Chapel Hill (UNC).
• Tài trợ cho OpenAdmet, nhóm chuyên tổ chức các cuộc thi dự đoán hiệu quả và độc tính của thuốc.

Cuộc đua gom dữ liệu đào tạo và tiềm lực tài chính khổng lồ của OpenAI

Hiện tượng gom dữ liệu qua thủ tục phá sản đang biến các vụ vỡ nợ doanh nghiệp thành "mảnh đất mới" cho các công ty AI. Điển hình vào tháng trước, Google đã thắng thầu mua lại khối dữ liệu doanh nghiệp của hãng hàng không vỡ nợ Spirit Airlines, bao gồm 100 triệu email, bất chấp phản đối từ nhân viên về quyền riêng tư.

Khoản tài trợ y tế này cũng hé lộ tiềm lực tài chính khổng lồ của OpenAI Foundation. Dù Sam Altman đã tái cấu trúc OpenAI thành một doanh nghiệp vì lợi nhuận, tổ chức phi lợi nhuận ban đầu vẫn nắm giữ 26% cổ phần. Nếu OpenAI tiến hành IPO với mức định giá kỳ vọng 1.000 tỷ USD, quỹ từ thiện này có thể nắm trong tay khối tài sản cổ phiếu lên tới 250 tỷ USD – vượt qua quỹ Gates Foundation (khoảng 180 tỷ USD vào cuối năm 2025) để trở thành tổ chức từ thiện giàu nhất hành tinh.

Jacob Trefethen, một lãnh đạo của OpenAI Foundation, chia sẻ quỹ đặt mục tiêu giải ngân tới 1 tỷ USD trước cuối năm nay thông qua hình thức cấp vốn cho các viện nghiên cứu và tổ chức phi lợi nhuận bên thứ ba. Hồi tháng 8, quỹ từng trao khoản tài trợ kỷ lục 100 triệu USD cho Common Health Coalition để hỗ trợ bệnh nhân tiếp cận thuốc viêm gan C.

Đáng chú ý, các nỗ lực mở rộng AI trong y sinh diễn ra giữa lúc nội bộ ngành công nghệ đang tranh cãi gay gắt về nguy cơ AI bị lợi dụng để chế tạo vũ khí sinh học hủy diệt. Mới đây, Sam Altman và Elon Musk đều lên tiếng ủng hộ lời kêu gọi của CEO Anthropic Dario Amodei về việc cần làm chậm nhịp độ gia tăng năng lực mô hình để các biện pháp phòng ngừa rủi ro kịp thời bắt kịp.