Mỹ đe dọa trừng phạt mô hình AI Trung Quốc nếu phát hiện vi phạm bản quyền

Tuyên bố cứng rắn từ Washington

Hôm thứ 3 tuần này, Bộ Trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã công bố một cảnh báo cứng rắn: Chính phủ Mỹ sẽ tiến hành kiểm tra các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc nhằm tìm kiếm những dấu hiệu vi phạm sở hữu trí tuệ, và sẵn sàng áp đặt biện pháp trừng phạt nếu phát hiện hành vi đánh cắp công nghệ. Trong một cuộc phỏng vấn trên Fox Business, Bessent nhấn mạnh: "Chúng tôi đã nghe nhiều lời nói về các mô hình mã nguồn mở đang xuất hiện và đe dọa các mô hình ngôn ngữ lớn của Mỹ. Chính quyền này hỗ trợ các mô hình mã nguồn mở, nhưng chúng tôi không hỗ trợ hành vi xâm phạm bản quyền. Nếu chúng tôi thấy, đặc biệt là, các mô hình nước ngoài đánh cắp từ các công ty hàng đầu của chúng tôi, chúng tôi có khả năng trừng phạt họ vì lý do vi phạm này."

Tuyên bố của Bessent được Bloomberg đưa tin lần đầu tiên và đánh dấu một bước ngoặt trong chiến lược của Washington nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Bối cảnh: Trung Quốc đang "bắt kịp" tốc độ chóng mặt

Động thái này xuất hiện đúng lúc các mô hình AI của Trung Quốc đang gia tăng khả năng và sức hấp dẫn trên toàn cầu. Gần đây, Kimi K3 của công ty Moonshot AI đã gây chú ý bởi các tính năng nổi bật, tạo áp lực lên các nhà lãnh đạo AI của Mỹ như OpenAI và Anthropic, đồng thời cản trở khả năng huy động vốn để tiếp tục phát triển các mô hình biên giới.

Chỉ một ngày trước tuyên bố của Bessent, hãng tin Axios đưa tin rằng chính quyền Trump đang cân nhắc một biện pháp cực đoan hơn: cấm toàn bộ các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc, mặc dù không phải ai cũng đồng ý. Từ tháng 4, Nhà Trắng đã công bố kế hoạch hợp tác chặt chẽ với các công ty AI để chống lại hành vi ăn cắp công nghệ AI.

Chiến lược áp lực từ Washington đã trải qua nhiều giai đoạn: sau khi hạn chế tiếp cận chip tiên tiến của Trung Quốc và siết chặt kiểm soát xuất khẩu, hiện tại Mỹ đang báo hiệu rằng có thể nhắm vào chính các mô hình AI, một bước ngoặt có thể đánh dấu sự leo thang đáng kể trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa các phòng thí nghiệm biên giới và các lựa chọn mã nguồn mở của Trung Quốc.

Tranh luận xoay quanh "chưng cất mô hình"

Tuy nhiên, vấn đề phức tạp hơn tưởng chừng. Kỹ thuật "distillation" (chưng cất mô hình) cho phép truyền tải một số khả năng của mô hình lớn vào một mô hình nhỏ hơn, dễ triển khai hơn, nhưng không phải ai cũng đồng ý rằng việc chưng cất mô hình của công ty khác là hành vi ăn cắp. Vào đầu tháng này, CEO Microsoft Satya Nadella đã chỉ trích các phòng thí nghiệm lớn về vấn đề này, nhận xét rằng mặc dù sự đổi mới xuất phát từ việc các nhà cung cấp mô hình có quyền sử dụng công bằng để huấn luyện trên dữ liệu công khai là cần thiết, ông thấy điều trớ trêu là sau đó họ quay lại và áp đặt các điều khoản hạn chế đối với việc chưng cất.

CEO Hugging Face Clem Delangue chia sẻ quan điểm khác: "Chúng tôi biết rằng chưng cất mô hình chỉ là một yếu tố rất nhỏ trong khả năng tạo ra các mô hình tốt, và đó là một thực hành mà mọi công ty đều làm, bao gồm cả những công ty ở Mỹ. Nếu chỉ cần chưng cất là đủ để xây dựng tốt mô hình AI, sẽ có nhiều quốc gia khác, bao gồm ở Mỹ, với các mô hình AI mã nguồn mở tốt hơn nhiều. Thực tế là họ có những đội nghiên cứu thực sự rất giỏi ở Trung Quốc… tiếp cận AI theo cách mở và hợp tác hơn so với ở Mỹ."