Loạt cảnh báo nóng về AI: Từ nguy cơ vũ khí sinh học đến lời thú nhận "phá hủy web" của nội bộ Big Tech

Hiểm họa vũ khí sinh học và câu hỏi về nguy cơ diệt vong

Những lo ngại về việc trí tuệ nhân tạo đe dọa sự tồn vong của loài người tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý sau sự kiện tọa đàm do MIT Technology Review tổ chức. Trong số các kịch bản thảm họa, mối đe dọa trực diện và cấp bách nhất hiện nay là nguy cơ AI tiếp tay thiết kế vũ khí sinh học và hóa học.

Thực tế này đã từng được chứng minh từ năm 2022, khi các nhà nghiên cứu thử nghiệm một công cụ AI chuyên dùng để sáng chế thuốc. Chỉ trong chưa đầy sáu giờ hoạt động, mô hình này đã tự động tạo ra hơn 40.000 phân tử có độc tính tương đương hoặc vượt trội các tác nhân chiến tranh hóa học. Đến nay, khi các mô hình ngôn ngữ lớn có thể giải đáp kiến thức chuyên sâu trong gần như mọi lĩnh vực khoa học, cộng thêm sự phổ biến của công nghệ chỉnh sửa gen và sinh học tổng hợp, rào cản kỹ thuật để tạo ra mầm bệnh nguy hiểm đã giảm đi rõ rệt. Dù các hãng công nghệ đã thiết lập nhiều lớp phòng thủ kiểm duyệt, giới khoa học vẫn thừa nhận chưa có cơ chế bảo vệ nào đạt độ an toàn tuyệt đối.

Tài liệu tòa án hé lộ: Nhân viên Big Tech thừa nhận AI đang "bào mòn" internet

Song song với hiểm họa hiện sinh, AI còn đang đe dọa trực tiếp tới nền kinh tế số. Các tài liệu vừa được công bố trong vụ kiện bản quyền giữa tờ The New York Times với OpenAI và Microsoft đã phơi bày những xung đột nội bộ gay gắt ngay trong lòng các tập đoàn phát triển công nghệ này.

Nhiều nhân viên của Microsoft và OpenAI bày tỏ mối quan ngại sâu sắc rằng hành vi thu thập dữ liệu (scraping) để đào tạo AI và trả lời trực tiếp cho người dùng đang triệt tiêu lưu lượng truy cập (click) của các cơ quan báo chí và trang web nội dung. Điều này phá hủy mô hình kinh doanh vốn duy trì nguồn thông tin mới cho internet. Đáng chú ý nhất, Brent Hecht — Giám đốc Khoa học Ứng dụng tại Microsoft — đã thẳng thắn nhận định trong các trao đổi nội bộ rằng việc thu thập dữ liệu huấn luyện AI quy mô lớn hiện nay chính là "vụ trộm cắp sức lao động lớn nhất trong lịch sử nhân loại". Những phát ngôn này được đánh giá là đòn giáng mạnh vào lập luận bào chữa về "sử dụng hợp lý" (fair use) của OpenAI và Microsoft trước tòa.

Cuộc chạy đua dữ liệu và bài toán kiểm soát ngày càng khốc liệt

Cuộc khủng hoảng dữ liệu sạch đang đẩy các công ty AI vào thế phải tìm kiếm mọi nguồn thông tin có thể. Điển hình, dự án SpaceXAI của Elon Musk đang tìm cách mua lại dữ liệu khách hàng và vận hành từ các startup đã phá sản để bổ sung kho huấn luyện cho Grok, trong khi OpenAI chấp nhận chi tiền để thuê tạo dữ liệu sinh học mới phục vụ nghiên cứu.

Bên cạnh vấn đề dữ liệu, rủi ro an ninh đối với chính các phòng thí nghiệm AI cũng đang tăng nhiệt. Mới đây, các chuyên gia an ninh mạng đã sử dụng công cụ của Anthropic để khai thác một diễn đàn bên thứ ba, từ đó thâm nhập thành công vào tài khoản ChatGPT của nhân viên OpenAI và tiếp cận mã nguồn nội bộ. Từ không gian số đến đời thực, công nghệ tự hành cũng đang định hình lại chiến sự khi tàu không người lái (USV) của Ukraine lần đầu tiên đánh chìm tàu chiến đối phương trong một cuộc giao tranh trên biển. Hàng loạt diễn biến này cho thấy cuộc đua phát triển AI đang diễn ra với tốc độ vượt xa khả năng giám sát và kiểm soát rủi ro của các khung pháp lý hiện hành.