Kỷ nguyên John Ternus tại Apple: Cuộc đại phẫu thượng tầng và canh bạc phần cứng thời AI

Chuyển giao thế hệ và màn chào sân của tân CEO John Ternus

Trong tập phát sóng mới nhất của podcast Decoder thuộc chuyên trang The Verge, tổng biên tập Nilay Patel đã có cuộc thảo luận chuyên sâu cùng Mark Gurman – phóng viên kỳ cựu chuyên theo dõi Apple từ Bloomberg. Cuộc trò chuyện xoay quanh cột mốc mang tính bước ngoặt: Tim Cook chính thức rời ghế CEO để chuyển sang vai trò Chủ tịch điều hành (Executive Chairman), nhường lại vị trí dẫn dắt tập đoàn công nghệ giá trị nhất thế giới cho John Ternus.

Màn xuất hiện đầu tiên của John Ternus trên cương vị CEO gắn liền với việc công bố iPhone Duo – thiết bị màn hình gập đầu tiên của hãng. Dù phong cách dẫn dắt sự kiện vẫn giữ phom dáng an toàn quen thuộc của Apple, sự khác biệt trong tư duy lãnh đạo giữa Ternus và người tiền nhiệm đã nhanh chóng bộc lộ. Theo Mark Gurman, nếu như Tim Cook nổi tiếng với phong cách quản trị đồng thuận – liên tục đặt câu hỏi và lắng nghe ý kiến tập thể trước khi chốt phương án – thì John Ternus lại là người điều hành mang quan điểm cá nhân rất dứt khoát. Điều này thể hiện rõ qua cách Ternus định hình chiến lược AI của Apple ngay từ đầu bài phát biểu: đưa hệ thống trí tuệ nhân tạo trở thành "trung tâm cá nhân thông minh" (intelligent personal hub) kết nối mọi thiết bị xung quanh.

Cuộc "thay máu" nhân sự cấp cao và lộ trình thiết bị AI-native

Cuộc chuyển giao quyền lực sang John Ternus thực chất là mắt xích cuối cùng trong chiến lược kế nhiệm nhiều năm mà Mark Gurman ví như "khách sạn California" – nơi các lãnh đạo kỳ cựu dần rút lui nhưng vẫn ở lại hỗ trợ để tránh cú sốc vận hành:

• Tài chính và Vận hành: Giám đốc tài chính (CFO) Luca Maestri rời vị trí vào cuối năm 2024 để Kevan Parekh tiếp quản (ông Maestri vẫn giữ một số mảng như an ninh thông tin, cơ sở vật chất và giảng dạy tại Apple University). Giám đốc vận hành (COO) Jeff Williams nghỉ hưu vào năm 2025, nhường vị trí cho cấp phó Sabih Khan.
• Pháp lý và Marketing: Tổng cố vấn pháp lý Kate Adams chuyển giao vị trí cho Jennifer Newstead (tuyển dụng từ Meta). Trong khi đó, "công thần" Phil Schiller cũng chính thức buông bỏ hai trọng trách lớn cuối cùng là quản lý App Store và tổ chức các sự kiện Apple để chuyển sang làm cố vấn dự án đặc biệt.
• Phần cứng: Johny Srouji – "kiến trúc sư" đứng sau thành công của chip Apple Silicon – được giữ chân trong giai đoạn chuyển tiếp với chức danh mới: Giám đốc Phần cứng (Chief Hardware Officer), trở thành nhân vật quyền lực số hai tại Apple. Tuy nhiên, Gurman dự báo vai trò này có thể chỉ kéo dài trong 1 đến 2 năm tới trước khi Srouji tìm kiếm thách thức mới.

Về mặt sản phẩm, việc hoàn thiện nền tảng Siri AI đã mở đường cho Apple chuẩn bị tung ra làn sóng thiết bị AI chuyên biệt (AI-native) trong vòng 12 đến 18 tháng tới:

1. Thiết bị điều khiển nhà thông minh (Smart Home Hub): Sản phẩm dạng màn hình vuông chạy hệ điều hành riêng của Siri AI, hỗ trợ gọi video, liên lạc nội bộ và nhận diện người dùng qua Face ID thông minh. Apple cũng đang phát triển một phiên bản cao cấp tích hợp cánh tay robot tự chuyển động trên bàn làm việc.
2. Hệ thống an ninh gia đình: Mở rộng danh mục thiết bị thông minh trong hệ sinh thái nhà.
3. AirPods tích hợp camera: Sử dụng camera tốc độ khung hình thấp kết hợp tính năng thị giác thông minh (Visual Intelligence) để phân tích môi trường xung quanh, đọc văn bản, nhận diện biển hiệu và hỗ trợ người dùng theo ngữ cảnh thực tế mà không lưu trữ hình ảnh hay video thông thường.
4. Kính thông minh (Smart Glasses): Dự kiến sẽ được công bố và thương mại hóa vào khoảng năm 2027.

Thách thức tìm kiếm biểu tượng mới giữa áp lực từ OpenAI và Jony Ive

Thách thức lớn nhất đối với John Ternus không chỉ nằm ở việc vận hành cỗ máy kiếm tiền khổng lồ mà Tim Cook để lại, mà là tìm ra một dòng sản phẩm định hình thời đại mới sau khi iPhone đạt tới đỉnh cao bão hòa. Trong quá khứ, dự án xe điện Apple Car đã bị hủy bỏ sau nhiều năm tiêu tốn hàng chục tỷ USD, trong khi kính Vision Pro chưa đạt được thành công văn hóa đại chúng như kỳ vọng.

Ở mảng mô hình AI, Apple hiện vẫn tụt hậu so với các đối thủ ở biên giới công nghệ (frontier models), buộc phải sử dụng giải pháp tinh chỉnh mô hình từ Google như một biện pháp tình thế. Cùng lúc đó, Apple đang đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ chính cựu Giám đốc thiết kế Jony Ive – người đang hợp tác với Sam Altman tại OpenAI để tạo ra một loại phần cứng AI không màn hình (kích thước nhỏ gọn như đĩa khúc côn cầu), giao tiếp hoàn toàn bằng giọng nói. Mối quan hệ giữa hai bên căng thẳng đến mức dẫn đến vụ kiện pháp lý về việc lôi kéo nhân sự thiết kế và nghi vấn rò rỉ bí mật sản phẩm. Dù vậy, Mark Gurman nhận định Apple vẫn nắm giữ lợi thế "kẻ theo sau nhanh nhạy" (fast-follower): nếu mô hình thiết bị mới của OpenAI chứng minh được sức hút, Apple hoàn toàn đủ khả năng bắt tay cùng Anthropic hay Google để nhanh chóng tung ra sản phẩm tương tự dựa trên sức mạnh chuỗi cung ứng và thương hiệu sẵn có.

Bên cạnh bài toán công nghệ, việc đưa AI lắng nghe môi trường liên tục lên các thiết bị đeo (như tính năng tóm tắt âm thanh trên watchOS hay camera trên AirPods) cũng đang đặt Apple vào thế tiến thoái lưỡng nan với cam kết bảo vệ quyền riêng tư vốn là "DNA" truyền thông của hãng suốt kỷ nguyên Tim Cook. Thành bại của John Ternus trong 5 năm tới sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực giải quyết điểm nghẽn xã hội này để đưa Apple bước hẳn sang kỷ nguyên hậu smartphone.