Honda trình làng Robot Avatar điều khiển từ xa: Lấp đầy khoảng trống của AI vật lý

Hãng sản xuất ô tô Honda vừa trình diễn một hệ thống robot điều khiển từ xa được thiết kế để xử lý các tác vụ vật lý phức tạp. Đây là minh chứng cho thấy công nghệ điều khiển từ xa (teleoperation) có thể triển khai máy móc vào môi trường thực tế như thế nào, trước khi trí tuệ nhân tạo có thể tự mình đảm nhận hoàn toàn các thao tác vật lý tinh xảo.

Được giới thiệu tại hội chợ công nghệ CEATEC 2026 diễn ra ở Nhật Bản, Robot Avatar của Honda kết hợp giữa bàn tay robot khéo léo và hệ thống điều khiển hỗ trợ bởi AI. Các ứng dụng tiềm năng của hệ thống này trải rộng từ bảo trì thiết bị, hỗ trợ y tế, ứng phó thiên tai, sản xuất hàng không vũ trụ, phòng thí nghiệm dược phẩm cho đến khám phá không gian.

Phần cứng độ chính xác cao cho các tác vụ tinh xảo

Khả năng thao tác (manipulation) vẫn là một trong những bài toán khó nhất của ngành robot. Trong khi công nghệ tự điều hướng trong môi trường phức tạp đã phát triển nhanh chóng, việc cầm nắm các vật thể mỏng manh hay thực hiện các thao tác vận động tinh vẫn là rào cản lớn đối với việc triển khai thương mại.

Robot của Honda hướng tới việc giải quyết thách thức này bằng cách mô phỏng độ khéo léo của bàn tay người. Mỗi bàn tay nhiều ngón của hệ thống sở hữu 16 độ tự do và 16 khớp truyền động, có khả năng di chuyển lên tới 180 độ mỗi giây. Trong các buổi trình diễn thực tế, hệ thống đã hoàn thành các tác vụ đòi hỏi độ chính xác cao như xỏ chỉ qua kim, vặn con ốc nhỏ và thao tác với bu-lông.

Mặc dù những khả năng này cho phép robot xử lý các công việc tinh xảo đòi hỏi sự đánh giá của con người, các nhà phân tích lưu ý rằng các hệ thống avatar khó có thể thay thế các đơn vị tự động trong môi trường khối lượng công việc lớn, lặp đi lặp lại như vận hành kho bãi truyền thống hay dây chuyền lắp ráp hàng loạt.

Điều khiển từ xa: "Phao cứu sinh" của ngành công nghiệp

Trong bối cảnh các mô hình AI vật lý vẫn dễ gặp thất bại trong môi trường không thể đoán trước, điều khiển từ xa — cho phép con người chỉ đạo hoặc vận hành máy móc từ xa — đang trở thành yếu tố cốt lõi để đảm bảo tính khả thi về mặt thương mại.

Theo ông George Chowdhury, nhà phân tích tại ABI Research, điều khiển từ xa đóng vai trò như một lưới an toàn cho hoạt động doanh nghiệp. Do các mô hình AI robot hiện tại vẫn còn khá chưa ổn định, sự giám sát của con người sẽ giúp các nhà quản lý yên tâm rằng các sự cố bất ngờ sẽ không làm ngưng trệ toàn bộ dây chuyền sản xuất.

Ông Abdil Tunca, nhà phân tích tại Gartner, nhấn mạnh rằng phương pháp tiếp cận của Honda mang lại tiềm năng thương mại lớn nhờ đánh giá robot dựa trên kết quả kinh doanh thay vì chỉ dựa vào mức độ tự chủ thuần túy. Tunca nhận định rằng việc chuyển hướng sang kiến trúc điều khiển chia sẻ (shared control architecture) — nơi AI đảm nhận các tác vụ thường nhật và con người chỉ can thiệp khi có ngoại lệ — có thể làm thay đổi căn bản bài toán kinh tế của việc điều khiển từ xa, từ đó cho phép một người vận hành duy nhất có thể quản lý cả một đội robot.

Thu thập dữ liệu và những bài toán lao động

Honda không phải là cái tên duy nhất dựa vào phương thức điều khiển từ xa. Các công ty robot hình người như 1X, Agility Robotics và Plus One Robotics đều trông cậy vào sự can thiệp của con người để xử lý các trường hợp ngoại lệ (edge cases) và duy trì thời gian hoạt động liên tục.

Các công ty như 1X cũng sử dụng tính năng điều khiển từ xa trong môi trường gia đình để thu thập dữ liệu thực tế, sau đó đưa ngược trở lại nhằm huấn luyện các mô hình AI vật lý nền tảng. Tương tự, Agility Robotics áp dụng mô hình giám sát "kỵ sĩ và ngựa" (horse and rider), trong đó người vận hành sẽ can thiệp để hướng dẫn robot vượt qua lỗi mà không cần phải liên tục điều khiển thủ công từng cử động chân tay của chúng.

Tuy nhiên, vận hành từ xa cũng nảy sinh nhiều phức tạp cả về kỹ thuật lẫn kinh tế:

• Độ trễ và khả năng kiểm soát: Độ trễ trong quá trình truyền tín hiệu lệnh và phản hồi từ cảm biến có thể làm giảm độ chính xác khi thao tác trên các vật thể mỏng manh.

• Dịch chuyển lao động và chênh lệch tiền lương: Việc điều khiển từ xa mở ra khả năng người vận hành ở các khu vực có chi phí lao động thấp có thể điều khiển robot hoạt động ở các thị trường có chi phí cao.

• Trách nhiệm pháp lý: Vẫn còn nhiều câu hỏi hóc búa về việc quy trách nhiệm như thế nào nếu một robot được điều khiển từ xa gây ra thiệt hại hoặc chấn thương.

Bất chấp những rào cản này, giới chuyên gia vẫn coi điều khiển từ xa là chiếc cầu nối bắt buộc để tiến tới mục tiêu tự chủ dài hạn. Gartner dự báo rằng đến năm 2028, sẽ có chưa đến 20 công ty có thể đưa robot hình người quy mô lớn vào sản xuất công nghiệp và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh. Đối với những tên tuổi tiên phong như Honda, giá trị dài hạn cốt lõi cuối cùng có thể không chỉ dừng lại ở việc bán phần cứng, mà là thu thập dữ liệu thao tác và các mô hình chuyển giao kỹ năng từ người sang robot.