Google sắp phóng vệ tinh mang chip AI TPU lên quỹ đạo Trái Đất

Thử nghiệm đưa năng lực tính toán AI ra ngoài không gian

Google đang chuẩn bị phóng một vệ tinh tích hợp chip xử lý AI chuyên dụng lên quỹ đạo nhằm thử nghiệm hiệu năng hoạt động của phần cứng trong môi trường không gian. Đợt phóng dự kiến diễn ra vào ngày 1/10 bằng tên lửa Falcon 9 của SpaceX.

Nhiệm vụ này là một phần của Project Suncatcher — sáng kiến thử nghiệm dài hạn của Google hướng tới mục tiêu xây dựng các cụm trung tâm dữ liệu xử lý AI ngay trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào ngoài khí quyển.

Thử thách tản nhiệt và giới hạn 15 phút hoạt động của chip TPU

Vệ tinh được trang bị chip xử lý Tensor Processing Unit (TPU) do Google tự phát triển. Mục tiêu trọng tâm của sứ mệnh là đo lường mức độ chịu đựng của dòng chip này trước lực gia tốc cực mạnh khi phóng, bức xạ vũ trụ và sự biến thiên nhiệt độ khắc nghiệt ngoài không gian.

Trước đó, các thử nghiệm tại phòng lab cho thấy TPU có thể chịu được mức gia tốc và bức xạ cao, song nhiều yếu tố chỉ có thể kiểm chứng chính xác ngoài thực địa. Một trong những thách thức lớn nhất là vấn đề giải nhiệt trong môi trường chân không, nơi Google sẽ thử nghiệm hệ thống làm mát gồm ống dẫn nhiệt (heat pipes) và các tấm bức xạ nhiệt (radiators).

Theo ông Travis Beals, Giám đốc cấp cao quản lý sản phẩm của Project Suncatcher, chip TPU ngoài không gian hiện chỉ có thể vận hành liên tục khoảng 15 phút trước khi phải tạm tắt để tản nhiệt. Ông Beals nhấn mạnh rằng hành trình biến không gian thành nơi đặt trung tâm dữ liệu AI khả thi đòi hỏi quy trình kỹ thuật bài bản: phóng vệ tinh đầu tiên để xem phần cứng hoạt động ra sao, tìm các điểm lỗi tiềm ẩn và rút kinh nghiệm cho các nhiệm vụ tiếp theo. Theo kế hoạch, Google sẽ phóng thêm 2 vệ tinh nữa vào năm tới.

Lời giải tiềm năng cho bài toán năng lượng của hạ tầng AI

Ý tưởng đưa trung tâm dữ liệu ra ngoài Trái Đất từng được nhiều nhân vật công nghệ hàng đầu như Elon Musk, Jeff Bezos và cựu CEO Google Eric Schmidt nhắc tới như một giải pháp thay thế tiềm năng cho các trung tâm dữ liệu mặt đất — vốn đang đối mặt với sức ép rất lớn về tiêu thụ điện năng và tài nguyên nước làm mát.

Dù vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm sơ khai với những hạn chế lớn về thời gian vận hành, chuyến bay sắp tới của Google đánh dấu bước đi thực tế đầu tiên trong việc kiểm chứng tính khả thi của mô hình điện toán AI trên quỹ đạo.