Google khởi động dự án Suncatcher: Đưa trung tâm dữ liệu AI lên vũ trụ

Tham vọng vận hành hạ tầng AI ngoài quỹ đạo

Google đang lên kế hoạch đưa các trung tâm dữ liệu phục vụ AI lên không gian thông qua dự án mang tên "Suncatcher". Ý tưởng cốt lõi của sáng kiến này là vận hành hạ tầng tính toán trực tiếp trên quỹ đạo Trái Đất nhờ nguồn năng lượng mặt trời dồi dào, giảm bớt áp lực tiêu thụ năng lượng khổng lồ mà các mô hình AI đang đè nặng lên lưới điện mặt đất.

Bước thử nghiệm đầu tiên sẽ diễn ra vào ngày 1/10, khi một vệ tinh thử nghiệm mang tên "MVP" dự kiến được phóng lên quỹ đạo bằng tên lửa Falcon 9 của SpaceX từ Căn cứ Lực lượng Vũ trụ Vandenberg ở California.

Thử nghiệm vệ tinh tính toán và rào cản kỹ thuật

Vệ tinh MVP có kích thước tương đương một chiếc tủ lạnh, được chế tạo và thử nghiệm tại cơ sở của Planet Labs ở San Francisco. Theo ông James Manyika, Phó Chủ tịch Google, thiết bị này được trang bị đủ năng lực tính toán để xử lý các truy vấn AI cơ bản trực tiếp từ quỹ đạo.

Tuy nhiên, việc thương mại hóa mô hình này vẫn đối mặt với những thách thức khổng lồ về mặt kỹ thuật lẫn kinh tế:

• Quy mô phần cứng: Ông Travis Beals, một nhà quản lý tại Google, ước tính cần tới khoảng 10.000 vệ tinh như vậy để đạt mức công suất tương đương một trung tâm dữ liệu 1 gigawatt (GW) tiêu chuẩn trên mặt đất.

• Tản nhiệt và môi trường khắc nghiệt: Không gian vũ trụ là môi trường chân không, không có không khí để tản nhiệt đối lưu thông thường, trong khi bức xạ vũ trụ dày đặc có nguy cơ phá hủy các linh kiện bán dẫn và chip xử lý.

• Bài toán chi phí: Tính toán kinh tế chỉ thực sự khả thi khi chi phí phóng vệ tinh hạ xuống mức khoảng 200 USD mỗi kilogram — con số thấp hơn rất nhiều so với mức giá hiện nay.

Cuộc đua không gian của các ông lớn công nghệ

Google không phải là cái tên duy nhất nhắm tới ý tưởng này. Cả SpaceX lẫn Blue Origin đều đang nghiên cứu các giải pháp trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo nhằm tận dụng không gian vô tận và năng lượng mặt trời liên tục.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng viễn cảnh này vẫn còn ở thì tương lai xa. Tỷ phú Jeff Bezos từng nhận định có thể phải mất tới 20 năm nữa, chi phí vận hành các trung tâm dữ liệu ngoài không gian mới có thể cạnh tranh được với các cơ sở hạ tầng truyền thống trên mặt đất. Dự án Suncatcher của Google vì vậy mang tính chất đặt nền móng và thu thập dữ liệu thực tế hơn là một giải pháp thương mại trong ngắn hạn.