Doanh nghiệp mộng mơ về AI agents, nhưng hiện thực chỉ là chatbot — khảo sát lật tẩy khoảng cách lớn

Lộ diện khoảng cách giữa mộng mơ và thực tế

Một cuộc khảo sát vừa công bố của VentureBeat trên 101 doanh nghiệp đã phơi bày một thực trạng khó chịu: phần lớn các tổ chức lớn đang triển khai AI agents chỉ là "chatbot có bộ khung", chứ không phải những quy trình tự động đa bước thực thụ mà họ tưởng mình đang xây dựng. Đây là kết quả của một sóng nghiên cứu VentureBeat Pulse Research tập trung vào orchestration agents trong môi trường doanh nghiệp — khảo sát những doanh nghiệp nào đang sử dụng nền tảng nào, những yếu tố quyết định sự lựa chọn, và quan trọng nhất, mức độ thực sự của những "agents" được triển khai. Kết quả cho thấy một bức tranh phức tạp về xu hướng adoption AI trong các tập đoàn.

Anthropic Claude thống trị, nhưng agents triển khai gần như chỉ là wrapper

Trên mặt trận platform, Anthropic's Claude chiếm ưu thế áp đảo với 40% các doanh nghiệp đặt nó làm nền tảng orchestration chính — con số này gấp đôi bất kỳ đối thủ nào khác. Microsoft đứng thứ hai với 18%, theo sau đó là OpenAI với 13%, trong khi Google, Amazon và các framework mở như LangChain/LangGraph chỉ chiếm một số ít. Chỉ 3% doanh nghiệp khảo sát cho biết họ chưa bắt tay vào orchestration nào cả. Tuy nhiên, con số đáng lo ngại nhất xuất hiện khi hỏi về những gì thực sự được triển khai: 71% doanh nghiệp thừa nhận rằng một phần tư hoặc ít hơn các "agents" họ triển khai là true orchestrated workflows đa bước, phần còn lại chỉ là chatbot single-prompt. Chỉ 10% doanh nghiệp vượt qua ngưỡng 50%, có nghĩa là họ có ít nhất nửa số agents triển khai là những quy trình tự động thực thụ. Lý do doanh nghiệp chọn Claude không phải vì tính năng orchestration tuyệt vời, mà vì "model gravity" — sức hút của một base model tiên tiến (21% nêu đây là yếu tố quyết định). Các tiêu chí thành công được đánh giá bằng task completion reliability (32%) và multi-step workflow management (28%). Tuy nhiên, khi đánh giá sự hài lòng với platforms đang sử dụng, các doanh nghiệp chỉ cho điểm 3.94/5 — mức độ chấp nhận tạm thời hơn là lòng tin thực sự. Trên 96% người dùng lên kế hoạch thay đổi cách tiếp cận orchestration trong năm tới.

Nỗi sợ vendor lock-in và cuộc gặp gỡ hybrid control plane

Phía sau tham vọng orchestration là nỗi sợ hãi chính đáng về sự phụ thuộc vào nhà cung cấp duy nhất. Đến cuối năm 2026, 51% doanh nghiệp kỳ vọng sẽ xây dựng một hybrid control plane — kết hợp giải pháp native từ các model provider cộng với orchestration tool bên ngoài — thay vì để toàn bộ kiểm soát nằm trong tay một nhà cung cấp. Vendor lock-in được xác định là rủi ro lớn nhất (35% nêu ra). Ngoài ra, 27% doanh nghiệp không có cách nào để kiểm soát chi phí token burn theo thời gian thực, điều này có nghĩa là họ chỉ biết được account đã tốn bao nhiêu tiền sau khi hóa đơn đã tới. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến lựa chọn platform gồm tính linh hoạt và tương thích với các model khác (17%), dễ dàng phát triển (17%), bảo mật và quản lý quyền hạn (14%), và tổng chi phí sở hữu (11%). Performance thô về latency và bộ nhớ chỉ xếp cuối cùng với 4%, cho thấy ở giai đoạn hiện tại, những ràng buộc thực sự là việc lựa chọn đúng model và tính linh hoạt, không phải tốc độ thuần túy.

Doanh nghiệp Việt nên học gì từ đây

Đối với các tổ chức muốn triển khai AI agents, bài học chính là: hãy thực tế về những gì bạn đang xây dựng. Phần lớn các "agents" hiện tại không phải là những hệ thống orchestration phức tạp mà chỉ là những chatbot có logic xử lý thêm. Việc chọn platform nên dựa trên base model mạnh mẽ (Claude được chọn nhiều nhất chính vì lý do này) kết hợp với khả năng quản lý chi phí thực tế. Ngoài ra, việc tìm kiếm sự cân bằng giữa độc lập khỏi vendor lock-in và sự thuận tiện của giải pháp all-in-one sẽ là cuộc tranh đấu lâu dài. Cuộc khảo sát này đặc biệt hữu ích cho các startup và doanh nghiệp Việt vì nó cho thấy rằng: bắt đầu từ những agents đơn giản là hoàn toàn bình thường, và sự phức tạp sẽ đến từ từ khi bạn nắm rõ hơn về nhu cầu thực tế của tổ chức.