Cuộc rút ruột chip nhớ vì AI đang tàn phá thị trường smartphone Ấn Độ

Nạn thiếu chip nhớ tạo ra 'bão giá' điện thoại

Cảnh báo từ các chuyên gia phân tích về tác động của nhu cầu AI lên thị trường chip nhớ đã trở thành sự thật cay đắng tại Ấn Độ. Khi các hãng sản xuất bán dẫn lớn như Samsung, SK Hynix và Micron chuyển dịch năng lực sản xuất sang chip nhớ băng thông cao (HBM)—loại linh kiện đắt tiền dùng trong các bộ gia tốc AI—thì cung cấp chip nhớ thông thường (RAM và bộ nhớ kho) cho điện thoại thông minh bắt đầu hụt hẫng. Quá trình chuyển dịch này là tự nhiên từ góc độ kinh tế: các chip HBM mang lại lợi nhuận cao gấp đôi so với chip nhớ tiêu chuẩn dùng cho điện thoại và laptop, khiến các nhà sản xuất chọn con đường lợi nhuận hơn. Kết quả là giá chip nhớ tiêu chuẩn tăng vọt, đẩy giá điện thoại lên theo, và Ấn Độ—thị trường điện thoại thứ hai thế giới sau Trung Quốc—trở thành nạn nhân đầu tiên rõ ràng nhất của sóng tác động này.

Chiều sâu của khủng hoảng tại Ấn Độ

Dữ liệu từ Counterpoint Research cho thấy mức độ tác động là khá nghiêm trọng. Trong quý II (tháng 4-6) năm 2026, lô hàng smartphone tại Ấn Độ giảm 10% so với cùng kỳ năm trước—đây là mức giảm sâu nhất trong vòng 6 năm qua. Tuy nhiên, những con số này chưa phản ánh đầy đủ sự bất ổn, bởi thiệt hại tập trung nặng nề ở phân khúc giá thấp. Segment dưới ₹15.000 (dưới 150 đô la), nơi tập trung khách hàng có thu nhập thấp, đã chứng kiến lô hàng sụt giảm tới 45% so với năm trước. Phân khúc dưới ₹20.000 (dưới 210 đô la)—chiếm khoảng 60% toàn bộ thị trường smartphone Ấn Độ—cũng bị tác động mạnh với giá cả tăng từ 4% đến 68% tùy theo từng mẫu máy. Giá cao khiến khách hàng thay đổi hành vi mua sắm: thay vì nâng cấp điện thoại mỗi 3,5 năm, họ bây giờ sẵn sàng chờ đợi khoảng 4 năm. Trên quan điểm chiến lược công ty, tác động không đồng đều. Samsung là hãng điện thoại lớn duy nhất ghi nhận tăng trưởng lô hàng—mức tăng 2% năm trên năm. Apple, ngược lại, thấy lô hàng giảm 3%, mặc dù con số này phản ánh chủ yếu sự khan hiếm cung cấp và tình trạng hàng tồn kho hạn chế khả năng cung ứng. Riêng OnePlus, nhằm thích ứng với căng thẳng lợi nhuận, tuần này đã công bố quyết định dừng ra mắt sản phẩm mới tại châu Âu và Bắc Mỹ, nhưng vẫn duy trì hoạt động kinh doanh tại Ấn Độ.

Tác động đến toàn bộ ngành công nghiệp smartphone

Sự thiên lệch này phản ánh bức tranh lớn hơn về sự tái cấu trúc trong ngành smartphone. Ấn Độ, quốc gia có hơn 1,4 tỷ dân và gần 700 triệu người dùng smartphone, đã trở thành bình chứa nước chứng chỉ sức khỏe của các thị trường nhạy cảm với giá cả. Mặc dù giảm 10% là con số đáng kể, nhưng so sánh với Trung Quốc—nơi lô hàng chỉ giảm 2% cùng kỳ—cho thấy Ấn Độ bị tác động nặng hơn. Điều này một phần là bởi sự phân bố khác nhau: khách hàng Ấn Độ tập trung vào phân khúc giá thấp trong khi khách hàng Trung Quốc có khả năng chi tiêu cao hơn. Các thương hiệu Trung Quốc, chuyên sâu vào phân khúc giá thấp và trung bình, đã chứng kiến thị phần kết hợp rơi xuống mức thấp nhất trong hai quý liên tiếp kể từ năm 2020. Dự báo từ các chuyên gia cho rằng tình trạng này sẽ kéo dài ít nhất đến cuối năm 2027, mặc dù tốc độ tăng giá dự kiến sẽ chậm lại khi khách hàng từng bước thích ứng với mức giá cao hơn trở thành "bình thường mới".

Mối liên hệ sâu sắc giữa AI boom và consumer electronics

Hiện tượng Ấn Độ là bằng chứng rõ ràng nhất cho tới nay về cách mà sự phát triển bùng nổ của AI infrastructure đang ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu năm trước, các dự báo về sự thiếu hụt chip nhớ vì AI chỉ còn là câu chuyện lý thuyết, thì bây giờ người tiêu dùng Ấn Độ đang cảm nhận trực tiếp qua ví của họ. Sự thiếu chip nhớ và giá điện thoại cao ngất ngưởng còn có yếu tố khác làm tình hình thêm tồi tệ: đồng rupee yếu đi kéo theo chi phí nhập khẩu tăng, một đòn tấn công hai chiều vào lợi nhuận của các nhà bán lẻ. Với khoảng 60% thị trường Ấn Độ ở phân khúc dưới ₹20.000—nơi mỗi đồng xu đều quan trọng—sự kết hợp của thiếu chip và yếu tệ tiền tệ tạo ra một cơn bão hoàn hảo dành cho những người tiêu dùng có thu nhập thấp.