Các thư viện viên Mỹ dẫn dắt phong trào "tránh AI" khi người dùng chán ngấy công nghệ được ép buộc

Phong trào "tránh AI" bắt nguồn từ những thư viện Mỹ

Một phong trào độc lạ đang nổi lên ở Hoa Kỳ: các thư viện viên trở thành "hướng dẫn viên" giúp người dân hiểu và tắt những tính năng AI mà họ không muốn. Động lực bắt nguồn từ sự thất vọng ngày càng tăng của cộng đồng khi các tập đoàn công nghệ như Apple và Google âm thầm đẩy các công cụ AI vào đời sống hàng ngày mà không xin phép người dùng. Charlie Bailey, một thư viện viên ở South Philadelphia, đã khởi xướng workshop có tên "Avoiding AI" để giáo dục mọi người về cách hoạt động của AI, đồng thời cung cấp hướng dẫn thực tế từng bước để tắt những tính năng này trên các thiết bị và ứng dụng phổ biến.

Workshop "tránh AI" nhận được sự hưởng ứng chưa từng có

Bailey bắt đầu mỗi workshop một giờ bằng cách giải thích nguyên lý hoạt động của các chatbot AI và các công cụ AI tiêu dùng khác – tại sao mọi người có thể muốn sử dụng chúng, và tại sao họ lại có thể muốn từ bỏ. Sau đó, anh ta hướng dẫn chi tiết cách tắt Apple Intelligence, Google Gemini và các tính năng AI khác trên những nền tảng tech phổ biến nhất, chiếu từng bước lên máy chiếu để người tham dự dễ theo dõi.

Tuy nhiên, ý tưởng này không phải của Bailey. Anh ta lấy cảm hứng từ Hannah Cyrus, một thư viện viên ở Maine, người đã công bố một bài viết học thuật về workshop "Avoiding AI" của mình. Bài viết của Cyrus tạo ra một hiệu ứng bất ngờ: hàng chục thư viện viên từ khắp thế giới liên hệ với cô để xin tài liệu. Cyrus thậm chí ngạc nhiên khi nói: "Chưa bao giờ điều này xảy ra với bất kỳ thứ gì tôi làm. Không ai từng email tôi như 'Bạn có thể cho tôi slide "Intro to Computers" không?'"

Tại thư viện công cộng Bangor, Cyrus nhận được ngày càng nhiều câu hỏi từ người dùng: "Làm sao tắt cái này đi? Tại sao nó cố gắng viết email cho tôi? Tại sao nó muốn tóm tắt email một câu mà tôi dễ dàng có thể đọc?". Lần đầu tiên tổ chức workshop "Avoiding AI", sự hưởng ứng quá lớn đến nỗi Cyrus phải đóng đăng ký ở mức 30 người, tạo danh sách chờ, và phát sóng trên Zoom. Chỉ tính lượt xem trực tiếp, khoảng 70 người tham dự mỗi workshop đầu tiên của Cyrus.

Khi Bailey lên lịch workshop tương tự ở Philadelphia, phản ứng cộng đồng cũng chưa từng thấy trước. Bài đăng trên Instagram của thư viện về sự kiện "Avoiding AI" nhận được hơn 2.000 lượt thích và 220 lượt chia sẻ – con số khổng lồ so với các bài đăng thường lệ của thư viện chỉ đạt vài chục lượt thích. Bailey phải sắp xếp một chương trình thứ hai vì lần đầu có quá nhiều đơn đăng ký.

Phong trào phản kháng phản ánh sự lo ngại sâu sắc của người dùng

Sự bùng nổ của những workshop này không phải sự cô lập mà là biểu tượng của một xu hướng xã hội rộng lớn hơn. Người tham dự bày tỏ nhiều lo ngại sâu sắc. Johnny nói: "Bạn phải vượt qua hàng loạt rắc rối để mua nhà ngày nay, và hai năm từ nay, có thể một trung tâm dữ liệu sẽ xuất hiện bên cạnh ngôi nhà của bạn". Gabrielle chia sẻ: "Tôi liên tục bị AI ép vào mặt ở nơi làm việc, và mỗi lần nhìn thấy nó, tôi lại nghĩ về vấn đề môi trường". Một chi tiết thú vị khác: khi Bailey mời người tham dự chia sẻ mẹo của họ, có người chỉ ra rằng thêm "&udm=14" vào URL Google Search sẽ ẩn các kết quả được tạo bởi AI. Bailey ghi chú thông tin này trên bảng trắng, bên cạnh thông tin đăng nhập máy chủ Wi-Fi dành cho thanh thiếu niên.

Quyền tự chủ công nghệ là tâm điểm của phong trào

Với tư cách là chuyên gia thông tin, Bailey nhấn mạnh: "Điều quan trọng là nhìn thấy đây như một bước tiến trong kỹ năng số, giúp mọi người lấy lại quyền tự chủ về việc có nên sử dụng AI hay không". Cyrus cũng không phản đối AI hoàn toàn – cô nhấn mạnh giá trị của công nghệ nhận dạng ký tự quang học (OCR) trong quét các tài liệu lịch sử tại thư viện. Gabrielle cũng không bác bỏ AI: "Tôi không phản đối AI về những bước đột phá y tế".

Thực chất, phong trào này không phải chống lại AI mà chống lại cách công ty tech ép buộc người dùng. Cyrus cho biết: "Sự ép buộc AI vào các thiết bị của người dùng có thể là cái gai cuối cùng. Nhận thức đã phát triển lâu rồi rằng các sản phẩm này và các công ty sản xuất chúng có ảnh hưởng quá lớn đối với chúng ta, và chúng ta không thực sự sử dụng các sản phẩm này theo cách mà chúng ta muốn". Phong trào từ các thư viện viên thể hiện một thông điệp rõ ràng: công nghệ cần phục vụ con người, chứ không phải ngược lại.