Ai Cập và châu Phi tăng tốc hạ tầng AI: Hàng loạt "nhà máy AI" quy mô lớn thành hình

Làn sóng chuyển dịch sang AI sản xuất quy mô lớn tại Ai Cập

Hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo (AI) tại Ai Cập vừa ghi nhận dấu mốc quan trọng khi cộng đồng nhà phát triển, nhà nghiên cứu, startup và các doanh nghiệp hội tụ tại sự kiện công nghệ tổ chức ở Bảo tàng Grand Egyptian Museum. Sự kiện có sự tham gia của các lãnh đạo cấp cao từ NVIDIA, bao gồm ông Paolo Guglielmini, Phó Chủ tịch phụ trách khu vực EMEA, cùng đại diện phụ trách thị trường Trung Đông và châu Phi (MEA).

Sự kiện nhấn mạnh bước ngoặt của Ai Cập: chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang vận hành thực tế ở quy mô công nghiệp trên nhiều lĩnh vực then chốt như không gian thông minh, y tế, an ninh mạng và robot tự hành. Chỉ trong vòng một năm qua, số lượng học viên theo học tại Viện Học sâu NVIDIA (Deep Learning Institute - DLI) tại Ai Cập đã tăng trưởng hơn gấp 10 lần.

Hàng tỷ USD rót vào các "nhà máy AI" nội địa

Điểm tựa cho làn sóng phát triển này là các khoản đầu tư quy mô lớn vào trung tâm dữ liệu và điện toán tăng tốc:

• Hạ tầng tại Ai Cập: Sau khi Hassan Allam Data Centers được cấp phép xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu, đơn vị này cùng quỹ đầu tư A15 đã ký thỏa thuận phát triển trung tâm dữ liệu mới với mức đầu tư ước tính 400 triệu USD. Cassava Technologies – đối tác đám mây đầu tiên của NVIDIA tại châu Phi – cũng bắt tay cùng Vodafone Egypt triển khai sáng kiến "nhà máy AI" (AI factory), cung cấp dịch vụ GPU (GPU-as-a-service) để giữ dữ liệu xử lý ngay trong nước.
• Dự án tỷ USD tại Morocco: Tại Marrakech, Nexus Core Systems hợp tác với Bộ Chuyển đổi Số, Bộ Đầu tư Morocco và cơ quan AMDIE để xây dựng nhà máy AI Nexus bên ngoài Casablanca. Dự án có mức đầu tư ban đầu 1,2 tỷ USD, dự kiến đạt công suất 500 megawatt, vận hành trên nền tảng NVIDIA Blackwell và sử dụng năng lượng tái tạo từ TAQA Morocco.
• Hạ tầng neocloud tại Nam Phi: Stratos Lab bắt tay cùng ECOBLOX và Digital Parks Africa triển khai nền tảng AI đám mây trang bị hơn 50 hệ thống NVIDIA HGX B300, cung cấp sức mạnh tính toán hơn 7 exaflops để phục vụ huấn luyện mô hình, suy luận và các tác vụ AI dạng agentic với độ trễ thấp.
• Kế hoạch mở rộng của Cassava Technologies: Đơn vị này lên kế hoạch giải ngân lên tới 720 triệu USD để triển khai hạ tầng tính toán tăng tốc tại Nam Phi, Ai Cập, Kenya, Nigeria và Morocco.

Cùng với dòng vốn hạ tầng, chương trình NVIDIA Inception cũng ghi nhận sự trỗi dậy của hàng loạt startup địa phương: Marses Robotics (robot tự hành và tự động hóa công nghiệp), Proteinea (thiết kế protein bằng AI kết hợp nghiên cứu thuốc), Intella (nhận dạng và xử lý tiếng Ả Rập cho tài chính và viễn thông), Aidera (hệ thống trí tuệ doanh nghiệp), Stakpak (agent AI tự vận hành cho DevOps), cùng hai fintech Paymob và Thndr. Các quỹ đầu tư mạo hiểm khu vực như A15, M Empire, Flat6Labs và Algebra Ventures cũng tích cực kết nối vào mạng lưới NVIDIA VC Alliance.

Lời giải cho bài toán thiếu hụt hạ tầng điện toán châu Phi

Trong nhiều năm, các cuộc thảo luận về AI tại châu Phi chủ yếu xoay quanh "tiềm năng" thay vì những gì lục địa này thực sự xây dựng được. Dù chiếm khoảng 18% dân số toàn cầu, châu Phi hiện sở hữu chưa đầy 1% công suất trung tâm dữ liệu của thế giới. Tình trạng này buộc các lập trình viên phải phụ thuộc vào hạ tầng đám mây đặt ngoài lục địa để huấn luyện các mô hình lớn.

Thực tế đang đảo chiều nhanh chóng. Chỉ trong một năm, bốn nhà máy AI đã được công bố hoặc đưa vào vận hành tại châu Phi, kèm theo 656 megawatt công suất đang trong kế hoạch triển khai.

Mặt khác, nguồn nhân lực tại chỗ đã sẵn sàng đón nhận hạ tầng mới. Mục tiêu đào tạo 100.000 lập trình viên trong ba năm (từ năm 2024) của NVIDIA Deep Learning Institute đã hoàn thành hơn 85.000 người, trong đó Nigeria vươn lên thành thị trường lớn thứ hai toàn cầu của viện này. Thành công trước đó của InstaDeep (thành lập tại Tunisia, được BioNTech mua lại với giá khoảng 680 triệu USD) hay nỗ lực của Lelapa AI trong việc xây dựng mô hình InkubaLM và dịch vụ giọng nói Vulavula cho các ngôn ngữ bản địa như isiZulu và Sesotho chứng minh năng lực tự thân của khu vực.

Theo ước tính từ McKinsey, nhu cầu trung tâm dữ liệu tại châu Phi hiện ở mức 0,4 gigawatt và sẽ tăng vọt lên khoảng 1,5 đến 2,2 gigawatt vào năm 2030, đòi hỏi quy mô vốn đầu tư xây dựng từ 10 đến 20 tỷ USD.