Tranh cãi giữa OpenAI và nhà toán học NYU về giải quyết bài toán Navier‑Stokes

Sự kiện chính

Vào thứ Ba, 8 /9/2026, giáo sư toán học Tristan Buckmaster của Đại học New York (NYU) công bố ba chứng minh sơ bộ liên quan tới một trong bảy vấn đề Millennium Prize, cụ thể là bài toán “tồn tại và mịn” của Navier‑Stokes. Buckmaster thực hiện nghiên cứu cùng Levent Alpöge, nhà toán học của Anthropic, và dựa vào các mô hình AI như Codex và Claude. Khi chuẩn bị công bố, họ bất ngờ phát hiện thông tin tiến triển của mình đã bị truyền tới OpenAI. Khi liên hệ, OpenAI cho biết đã “đạt được chứng minh đầy đủ” cho cùng vấn đề, nhưng khi được hỏi chi tiết về thời gian bắt đầu và mức độ can thiệp của con người, câu trả lời trở nên mập mờ. Sự việc dẫn đến một cuộc tranh cãi công khai giữa Buckmaster và Sebastian Bubeck – người đứng đầu nhóm nghiên cứu toán học của OpenAI.

Chi tiết vụ việc

• Kết quả ban đầu: Buckmaster và Alpöge công bố ba chứng minh sơ bộ, trong đó một phần đưa ra “phát hiện sơ bộ” (preliminary finding) về Navier‑Stokes – một trong bảy câu hỏi chưa có lời giải được Clay Mathematics Institute trao thưởng 1 triệu USD. Hai nhà nghiên cứu này đã sử dụng hỗ trợ của Codex (OpenAI) và Claude (Anthropic) để khám phá các bước chứng minh, nhưng phần lớn công việc vẫn do con người thực hiện.

• Tiết lộ thông tin: Khi đang hoàn thiện kết quả, Buckmaster nhận ra “thông tin về tiến trình của chúng tôi đã được truyền tới OpenAI”. Khi yêu cầu giải thích, OpenAI trả lời rằng họ “đã có một chứng minh đầy đủ” cho vấn đề trung tâm. Tuy nhiên, khi Buckmaster hỏi về thời điểm bắt đầu nghiên cứu và mức độ can thiệp của con người, đại diện OpenAI đưa ra những câu trả lời “tránh né”.

• Quy mô tính toán: “Một đội ngũ toàn bộ đã làm việc trên vấn đề này,” Buckmaster ghi chú, “và một lượng tài nguyên tính toán khổng lồ đã được sử dụng.” Ông cho biết, “cuối cùng, chúng tôi đồng ý rằng lời nhắc đầu tiên đã được gửi trong vài ngày gần đây, ngay sau khi thông tin về công trình của chúng tôi tới OpenAI.”

• Phản hồi của OpenAI: Sebastian Bubeck, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu toán học tại OpenAI, nhanh chóng bác bỏ các cáo buộc, gọi chúng là “sai sự thật và mang tính kích động”. Trong một bài đăng, Bubeck viết: “Tôi đã tham gia vào cuộc thảo luận theo các chuẩn mực học thuật và rất thất vọng vì chuyện này lại diễn ra như vậy. Ai biết tôi sẽ luôn đặt tiêu chuẩn học thuật lên hàng đầu.” Ông hứa sẽ đưa ra một tuyên bố chi tiết hơn trong thời gian tới.

• Chiến lược nghiên cứu: Vấn đề Navier‑Stokes được mô tả bởi các phương trình chất lỏng, nhưng tính chất tồn tại và mịn của các nghiệm vẫn chưa được chứng minh. Buckmaster cho biết họ đã chọn “đường đi qua lực mịn” (smooth force), tức là các tùy chọn c và d trong mô tả của Fefferman, một hướng mà rất ít nhà toán học khác đang theo đuổi. “Đây là con đường mà Luis và Diego đã mở ra, và Levent cùng tôi đã âm thầm tấn công,” ông nói. “Hầu như không ai khác tôi biết đang làm việc trên hướng này.”

• Vấn đề về công nhận: Mặc dù Alpöge là nhân viên của Anthropic, nghiên cứu này không được thực hiện dưới danh nghĩa công ty. Hai nhà khoa học đã dựa chủ yếu vào Codex của OpenAI, kèm theo một số hỗ trợ từ Claude. Buckmaster cáo buộc Bubeck đã yêu cầu xóa tên Alpöge ra khỏi danh sách công nhận trong một “thỏa hiệp” mà OpenAI đưa ra. Khi Buckmaster muốn công khai tranh chấp, Bubeck trả lời: “Tại sao bạn lại muốn phá hỏng sự nghiệp của mình?” và sau đó: “Nếu bạn không muốn tôi lịch sự, thì tôi không cần phải lịch sự.”

• Rủi ro về dữ liệu: Buckmaster lo ngại rằng vì dự án của họ dựa nhiều vào Codex, các tương tác của mình có thể đã được OpenAI thu thập để huấn luyện mô hình. OpenAI cho phép người dùng lựa chọn không cho phép sử dụng dữ liệu này, nhưng không rõ Buckmaster đã bật tùy chọn này chưa. “Nếu đội ngũ OpenAI đã dùng một mô hình được huấn luyện trên các tương tác Codex của chúng tôi, khả năng mô hình tái tạo lại công việc của chúng tôi khi gặp cùng một vấn đề là không thể loại trừ,” Buckmaster cho biết. OpenAI không phản hồi yêu cầu bình luận về khả năng này.

• Tuyên bố cuối cùng: Buckmaster nhấn mạnh: “Tôi chưa thấy chứng minh của OpenAI, không biết mô hình của họ đã làm gì, cũng không biết dữ liệu của chúng tôi có bị dùng hay không. Tôi không buộc tội ai, chỉ đưa ra những gì tôi được thông báo và đề xuất. Nếu không công khai, chúng ta sẽ để một loạt thông báo sai lệch lan truyền.”

Bối cảnh rộng hơn

Vụ tranh cãi này xảy ra trong bối cảnh AI đang dần xâm nhập sâu vào lĩnh vực nghiên cứu toán học. Các công cụ như Codex, Claude hay AlphaTensor đã giúp các nhà khoa học khám phá các chứng minh nhanh hơn, nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi về quyền sở hữu trí tuệ và tính công bằng trong nghiên cứu. Navier‑Stokes, một trong những câu hỏi Millennium Prize, luôn thu hút sự chú ý của cả cộng đồng toán học và công nghiệp vì ứng dụng rộng rãi trong cơ học chất lỏng. Nếu OpenAI thực sự đã “đánh trước” bằng sức mạnh tính toán, điều này sẽ làm dấy lên lo ngại về việc các công ty công nghệ lớn có thể lợi dụng lợi thế tài nguyên để chiếm ưu thế trong các cuộc thi khoa học, gây bất lợi cho các nhà nghiên cứu độc lập hoặc các nhóm nhỏ. Cuộc tranh luận cũng làm nổi bật nhu cầu xây dựng các quy tắc rõ ràng về việc chia sẻ và bảo vệ dữ liệu khi sử dụng AI trong nghiên cứu, một vấn đề mà cả cộng đồng học thuật và các công ty AI đang phải đối mặt.