Ông Trump ký sắc lệnh đổi tên Trí tuệ Nhân tạo thành 'Siêu trí tuệ'

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa phát động một chiến dịch quyết liệt nhằm chính thức đổi tên cho trí tuệ nhân tạo, ban hành một sắc lệnh hành pháp yêu cầu các cơ quan liên bang thay thế thuật ngữ "AI" bằng cụm từ "Super Intelligence" (SI - Siêu trí tuệ).

Động thái điều chỉnh ngôn từ này diễn ra sau bài phát biểu của ông Trump tại Liên Hợp Quốc, nơi ông lập luận rằng "việc dùng từ 'nhân tạo' (artificial) khiến trí tuệ trở nên giả tạo". Coi những lo ngại về an toàn AI là bị thổi phồng quá mức, ông Trump chủ trương đẩy nhanh tiến độ phát triển, bác bỏ các cuộc thảo luận trong ngành về việc kiểm soát tốc độ của các mô hình tiên tiến, đồng thời thúc giục nhanh chóng xây dựng thêm các trung tâm dữ liệu.

Chiến dịch đổi tên đi vào thực tế tại các cơ quan liên bang

Thực hiện sắc lệnh cấm sử dụng thuật ngữ "AI" trong phạm vi tối đa có thể, các cơ quan hành pháp đã nhanh chóng điều chỉnh tên gọi tổ chức cũng như hoạt động truyền thông đối ngoại:

• Trung tâm Tiêu chuẩn và Đổi mới AI của Mỹ (CAISI) — bản thân tổ chức này trước đó cũng vừa được đổi tên từ Viện An toàn AI (AI Safety Institute) — tiếp tục được đổi tên thành Trung tâm Thúc đẩy Đổi mới và Tiêu chuẩn cho Siêu trí tuệ (CAISSI).

• Bộ Tư pháp Mỹ đã sửa đổi các thông cáo báo chí, định danh lại một vụ án liên quan đến việc tự động tải bài hát lên mạng giai đoạn 2017 - 2024 thành "Gian lận phát nhạc trực tuyến với sự hỗ trợ của Siêu trí tuệ".

• Hôm thứ Năm, ông Trump tiếp tục gia tăng áp lực với tuyên bố gay gắt: "Nhà Trắng coi bất kỳ ai sử dụng thuật ngữ 'Trí tuệ nhân tạo', thay vì thuật ngữ mới, chuẩn xác và được công nhận rộng rãi là 'Siêu trí tuệ', LÀ KẺ THÙ!"

Đồng thời, ông Trump cũng bắt đầu sử dụng từ "artificial" như một từ mang hàm ý tiêu cực chung. Ông loại bỏ cụm từ quen thuộc "fake news media" (truyền thông tin giả) để chuyển sang dùng "artificial media" (truyền thông nhân tạo), đồng thời gọi những lo ngại về lạm phát tại một buổi vận động tranh cử là "chỉ mang tính nhân tạo".

Giới lãnh đạo công nghệ nhanh chóng "bắt nhịp"

Nhiều nhân vật quyền lực tại Thung lũng Silicon đã công khai hưởng ứng sự thay đổi thuật ngữ của Nhà Trắng:

• Elon Musk công bố kế hoạch đổi tên SpaceXAI thành SpaceXSI.

• Jeff Bezos lên tiếng ủng hộ việc đổi tên, cho rằng "từ 'nhân tạo' không mấy hay ho".

• Jensen Huang, CEO của Nvidia — người vừa được ông Trump gọi điện trực tiếp ngay trên sân khấu khi đang phát biểu khẳng định robot sẽ không thể chiếm quyền kiểm soát loài người — cũng đã bắt đầu sử dụng thuật ngữ này.

• Sam Altman dành lời khen ngợi cho cách gọi mới, dù ông xác nhận OpenAI vẫn sẽ giữ nguyên tên công ty.

Bối rối trong giới chuyên môn và rào cản pháp lý

Sắc lệnh của chính quyền đang tạo ra sự bối rối đáng kể trong cả giới kỹ thuật lẫn khuôn khổ pháp lý. Trong khoa học máy tính, thuật ngữ "siêu trí tuệ" (superintelligence) — vốn được phổ biến qua cuốn sách năm 2014 của Nick Bostrom — từ lâu đã được dùng để chỉ một giai đoạn giả định mà ở đó trí tuệ máy móc vượt xa năng lực nhận thức của con người trên hầu hết mọi lĩnh vực, chứ không phải các tác vụ tự động hóa thông thường hay những mô hình thế hệ hiện tại. Bằng việc dùng "siêu trí tuệ" như một nhãn dán bao quát tất cả, các công cụ phần mềm đời cũ cùng những hệ thống thuật toán thường ngày giờ đây cũng bị gom chung dưới một danh xưng.

Hơn nữa, sắc lệnh hành pháp này cũng đối mặt với những giới hạn rõ ràng. Nhà Trắng không thể ép Quốc hội phải thay đổi thuật ngữ. Các đạo luật hiện hành, bao gồm cả Đạo luật Take It Down mang dấu ấn của chính ông Trump, đã luật hóa cụm từ "trí tuệ nhân tạo", buộc các luật sư của chính phủ vẫn phải tiếp tục trích dẫn thuật ngữ này trong các văn bản pháp lý. Trong khi đó, các nhà lập pháp theo đuổi việc siết chặt giám sát — chẳng hạn như Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, người đồng bảo trợ Đạo luật Cấm Siêu trí tuệ Nhân tạo (Ban Artificial Superintelligence Act) — vốn đã sử dụng định nghĩa truyền thống về siêu trí tuệ để nhắm vào các hệ thống tiên tiến có rủi ro cao, tạo tiền đề cho những xung đột khó tránh trong cách diễn giải pháp lý.