Mỹ và Trung Quốc lập cơ chế cảnh báo rủi ro an ninh AI trước thềm thượng đỉnh Trump - Tập

Thỏa thuận thiết lập đối thoại AI giữa hai siêu cường

Ngay trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington, hai cường quốc đã đạt được thỏa thuận khởi động một tiến trình đối thoại chính thức về trí tuệ nhân tạo. Động thái này nhằm mục tiêu tăng cường tính minh bạch, hạn chế các hiểu lầm chiến lược khi công nghệ AI đang phát triển với tốc độ chóng mặt và can dự sâu vào các vấn đề an ninh toàn cầu.

Đề xuất cơ chế cảnh báo sớm sự cố an ninh quốc gia

Theo thông tin từ Financial Times và The Information, quyết định được Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố sau một ngày đàm phán căng thẳng với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong (He Lifeng) tại trụ sở ngân hàng JPMorgan ở Manhattan, New York.

Tại cuộc họp, phía Mỹ đã đề xuất một "cơ chế thông báo" (notification mechanism) đóng vai trò như hệ thống cảnh báo sớm, kích hoạt mỗi khi xảy ra sự cố AI chạm tới ranh giới an ninh quốc gia. Mục tiêu của cơ chế này là xây dựng "tầm nhìn chung về các mục tiêu cũng như những mối đe dọa chung" giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Hai bên dự kiến sẽ tổ chức thêm các cuộc gặp tiếp theo để thống nhất chi tiết kỹ thuật cho hệ thống báo cáo rủi ro này.

"Giống như bất kỳ hoạt động xuyên biên giới nào, việc chuyển từ trạng thái mù mờ sang minh bạch hơn giữa cường quốc AI số một và số hai thế giới là điều đặc biệt quan trọng," Bộ trưởng Bessent nhấn mạnh trước báo giới.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cũng xác nhận hai bên đã chính thức vận hành một "hội đồng thương mại" vốn được thảo luận từ chuyến công du Bắc Kinh hồi tháng 5. Đáng chú ý, ông Greer khẳng định các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với chip AI tiên tiến hoàn toàn không nằm trong chương trình nghị sự lần này.

Giằng co địa chính trị và cuộc đua công nghệ không khoan nhượng

Đối thoại AI diễn ra trong bối cảnh các nhà lãnh đạo trong ngành công nghệ liên tục cảnh báo nhân loại có thể mất kiểm soát AI nếu không có sự điều tiết hoặc làm chậm nghiên cứu. Dù một số quan chức Mỹ từng cân nhắc ý tưởng về một thỏa thuận kiềm chế tốc độ phát triển AI giữa hai siêu cường, Tổng thống Donald Trump đã thẳng thừng bác bỏ đề xuất này vì không chấp nhận tụt hậu trong cuộc chạy đua công nghệ với Bắc Kinh.

Thỏa thuận an toàn AI đạt được ngay trước khi Tổng thống Trump đón ông Tập Cận Bình tại Căn cứ Không quân Andrews. Đây là chuyến thăm Mỹ đầu tiên của nhà lãnh đạo Trung Quốc kể từ năm 2017, với trọng tâm là tiệc chiêu đãi cấp nhà nước và phiên họp song phương tại Washington.

Một nội dung then chốt khác tại hội nghị thượng đỉnh sẽ là việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại từng đạt được tại Busan (Hàn Quốc) vào tháng 10. Khi đó, Washington đã tạm dừng kế hoạch kiểm soát xuất khẩu nhằm vào hàng nghìn doanh nghiệp Trung Quốc, đổi lại Bắc Kinh trì hoãn áp lệnh hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Hiện Trung Quốc muốn kéo dài thỏa thuận này đến hết nhiệm kỳ của ông Trump, trong khi phía Mỹ chỉ muốn giới hạn trong 6 tháng do lo ngại Bắc Kinh không thực hiện đầy đủ cam kết về đất hiếm cũng như đang siết nguồn cung sang Nhật Bản – mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng của Mỹ.