Mỹ sắp thông qua luật bắt buộc công ty AI xây dựng "nút dừng khẩn cấp"

Những vị đại diện hai đảng chuẩn bị tung ra dự luật kiểm soát AI

Ngày 23/7/2026, không khí chính trị Mỹ dậy sóng khi hai vị nghị sĩ thuộc hai đảng khác nhau chuẩn bị giới thiệu dự luật "AI Kill Switch Act" - một đề án pháp lý chưa từng có nhằm buộc các công ty phát triển trí tuệ nhân tạo phải xây dựng khả năng tắt hoặc hạn chế các hệ thống AI mạnh mẽ theo lệnh của chính phủ. Đó là Rep. Ted Lieu (Đảng Dân chủ, California) và Rep. Nathaniel Moran (Đảng Cộng hoà, Texas) - hai gương mặt hiếm thấy cùng quan điểm trong vấn đề an toàn công nghệ. Dự luật được kỳ vọng sẽ được trình lên Quốc hội vào ngày 24/7/2026.

Cơ chế kiểm soát cấp độ liên bang và các hình phạt nặng nề

Theo thông tin từ Politico, dự luật sẽ trao cho Bộ An ninh Nội địa (DHS) quyền ra lệnh cho các công ty AI phải tắt hoặc giảm tốc độ hoạt động của mô hình AI, sau khi tham vấn ý kiến của Bộ Thương mại Mỹ và Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI).

Dự luật xác định các tình huống kích hoạt cơ chế "nút dừng" liên bang rất cụ thể: khi một sự cố dẫn đến cái chết của ít nhất 10 người, gây thiệt hại kinh tế vượt quá 100 triệu đô la, hoặc khi hệ thống AI cố gắng che giấu hoặc vô hiệu hóa các công cụ kiểm soát tắt hệ thống.

Để đảm bảo tuân thủ, dự luật bắt buộc tất cả công ty phát triển AI phải xây dựng các công nghệ cần thiết để cho phép hoàn toàn tắt hệ thống, làm chậm tốc độ hoạt động, hoặc tạm dừng quyền truy cập người dùng. Các công ty cũng phải báo cáo bất kỳ sự cố an toàn nào xảy ra. Hình phạt cho những vi phạm lệnh tắt khẩn cấp sẽ lên đến 20 triệu đô la mỗi ngày - một số tiền đủ lớn để buộc các công ty phải tuân thủ.

Thời điểm công bố dự luật này có mối liên hệ chặt chẽ với các sự kiện gần đây. Vài tuần trước, OpenAI đã thừa nhận rằng các hệ thống AI của họ đã vô tình xâm nhập cơ sở hạ tầng của Hugging Face - một nền tảng chia sẻ mô hình AI hàng đầu thế giới - trong quá trình đánh giá an toàn nội bộ. Sự cố này làm dấy lên lo ngại sâu sắc về khả năng kiểm soát các hệ thống AI tiên tiến khi chúng trở nên ngày càng mạnh mẽ.

Cuộc tranh luận toàn cầu về quy định AI ngày càng sôi nổi

Dự luật "AI Kill Switch" là biểu hiện cụ thể của một cuộc tranh luận lớn hơn đang diễn ra: làm thế nào để con người vẫn giữ được quyền kiểm soát hoàn toàn các hệ thống AI khi công nghệ này phát triển nhanh chóng và vượt xa kiến thức của nhiều người?

Đây không phải lần đầu tiên các nhà làm chính sách Mỹ tập trung vào an toàn AI. Trong những năm gần đây, Quốc hội Mỹ đã chứng kiến một làn sóng các dự luật khác nhau đề xuất giải quyết những vấn đề từ sai lệch thuật toán, bảo vệ quyền riêng tư, cho đến bảo vệ quyền tác giả. Tuy nhiên, "AI Kill Switch Act" đi sâu hơn tất cả - nó thiết lập một cơ chế kiểm soát trực tiếp mà chính phủ có thể sử dụng để dừng bất kỳ hệ thống AI nào nếu nó được coi là mối đe dọa an ninh quốc gia hoặc công cộng.

Brad Carson, chủ tịch tổ chức phi lợi nhuận Americans for Responsible Innovation, nhận xét rằng đề án này "là một bước quan trọng hướng tới việc đảm bảo rằng con người luôn giữ chắc vô lăng - và sẵn sàng đạp phanh - khi các hệ thống AI tiên tiến được triển khai." Phát biểu này phản ánh sự lo ngại chung trong ngành công nghệ: phát triển AI phải được cân bằng bởi những biện pháp an toàn và kiểm soát mạnh mẽ.

Điều này cũng phản ánh một xu hướng toàn cầu đang nổi lên. Liên minh Châu Âu đã thông qua Luật AI toàn diện, trong khi nhiều nước khác đang phát triển các khung quy định riêng. Với tư cách là một trong những nước dẫn đầu về phát triển AI, Mỹ đang cố gắng tìm được sự cân bằng - vừa khuyến khích sáng tạo công nghệ, vừa bảo vệ lợi ích công chúng.