Meta tránh mất hàng tỷ USD thuế Mỹ bằng cách gọi trung tâm dữ liệu AI là “mô hình thí điểm”

Sự kiện chính

Meta Platforms đã tận dụng một khoản ưu đãi thuế nghiên cứu của liên bang Mỹ để giảm bớt thuế hàng tỷ USD. Công ty tính các trung tâm dữ liệu AI của mình là “mô hình thí điểm” và các chip Nvidia là “vật liệu thí nghiệm”, nhờ đó tiết kiệm được 3,9 tỷ USD trong năm tài chính 2025.

Chi tiết cụ thể

• Số tiền tiết kiệm: 3,9 tỷ USD trong năm 2025, tăng so với 2 tỷ USD năm 2024 và 700 triệu USD năm 2023. Theo The New York Times, Meta là doanh nghiệp công khai lớn nhất hưởng lợi từ chương trình này.
• Cách phân loại: Các trung tâm dữ liệu AI, bao gồm các cụm công suất đa gigawatt như “Prometheus” (đã hoạt động một phần) và “Hyperion” (dự kiến đạt 5 GW trong vài năm tới), được ghi nhận là “mô hình thí điểm”. Các chip Nvidia, cùng với các linh kiện do AMD, Arm, Broadcom cung cấp và chip tự thiết kế MTIA của Meta, được xem là “vật liệu thí nghiệm”.
• Lời tuyên bố của Mark Zuckerberg: Vào tháng 7/2025, ông công bố dự định đầu tư hàng trăm tỷ USD vào tính toán để xây dựng “siêu trí tuệ”. Tháng 1/2025, Zuckerberg khẳng định các trung tâm dữ liệu sẽ “điều khiển các sản phẩm cốt lõi và kinh doanh” của công ty, và thậm chí đề xuất một trung tâm dữ liệu có công suất hơn 2 GW, có thể phủ một phần lớn Manhattan.
• Cơ sở pháp lý: Ưu đãi thuế này xuất phát từ luật năm 1981, do nghị sĩ James Shannon đề xuất, với mục tiêu hỗ trợ “sức mạnh con người, tri thức, thông tin”. Shannon cho biết việc Meta áp dụng đã “vượt quá mọi dự đoán”.
• Rủi ro pháp lý: Các kế toán của Meta thừa nhận chiến lược này có thể gặp thách thức pháp lý. Trong báo cáo cho SEC, công ty cảnh báo khả năng bị IRS truy thu và đã tăng dự phòng cho các vị trí thuế không chắc chắn lên 45% lên 18,74 tỷ USD.
• Vai trò của EY: Công ty kiểm toán EY, đồng thời là người đã giúp Meta thiết lập cơ chế nhận ưu đãi thuế, hiện đang giới thiệu cùng mô hình cho các doanh nghiệp khác muốn giảm chi phí mua chip AI.

Bối cảnh và so sánh

Việc tận dụng ưu đãi thuế nghiên cứu không phải là hiện tượng mới, nhưng quy mô mà Meta áp dụng—hàng tỷ USD trong vài năm liên tiếp—đánh dấu một bước tiến đáng chú ý trong chiến lược tài chính của các “ông lớn” công nghệ. Khi các công ty như Google, Amazon và Microsoft cũng đang đầu tư mạnh vào hạ tầng AI, Meta đã chọn cách “đánh dấu” các dự án lớn của mình là thí nghiệm để giảm thuế, trong khi đồng thời công bố kế hoạch mở rộng hạ tầng tính toán quy mô khổng lồ. Nếu IRS quyết định thu hồi một phần khoản tiền này, Meta vẫn có lợi thế nhờ vốn đã được đầu tư vào hạ tầng, góp phần nâng giá cổ phiếu. Đây là một ví dụ điển hình cho việc các công ty công nghệ tận dụng các lỗ hổng hoặc ưu đãi thuế để tối ưu chi phí, đồng thời đặt ra câu hỏi về mức độ minh bạch và công bằng trong chính sách thuế đối với ngành AI đang phát triển nhanh chóng.