Meta bị nghi "sao chép" dự án mã nguồn mở OpenClaw để tạo ra AI agent Muse

Nghi vấn Meta "đạo nhái" dự án mã nguồn mở gây sốt cộng đồng

Muse, ứng dụng AI agent hướng tới người dùng cá nhân vừa được Meta trình làng, đã nhanh chóng vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng App Store. Theo ước tính từ Apptopia, công cụ này đã đạt mốc 600.000 người dùng hoạt động hàng ngày (DAU) chỉ tính riêng tại thị trường Mỹ. Cùng thời điểm, làn sóng AI agent cũng chứng kiến sự bùng nổ của nền tảng Instinct – startup đang trong vòng gọi vốn với mức định giá lên tới 2,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, niềm vui của Meta đi kèm làn sóng chỉ trích gay gắt từ giới công nghệ. Nhiều người dùng trên các diễn đàn mạng xã hội phát hiện Muse có cấu trúc và thiết kế giống OpenClaw – dự án mã nguồn mở từng tạo nên cơn sốt AI agent tự vận hành – một cách đáng kinh ngạc. Cả hai nền tảng đều sử dụng chung cách đặt tên cho các tệp lõi như SOUL.md, memory, tools. Đáng chú ý hơn, tài liệu thiết lập tính cách và giọng điệu phản hồi của Muse còn trùng khớp nguyên văn nhiều câu lệnh chỉ thị từ OpenClaw, tiêu biểu như quy tắc: "Be genuinely helpful, not performatively helpful" (Hãy hữu ích một cách thực chất, đừng hữu ích kiểu trình diễn). Thậm chí, một số ý kiến trên Reddit còn thẳng thừng cho rằng Muse thực chất chỉ là một "ứng dụng vỏ bọc" (wrapper app) được dựng trên nền tảng OpenClaw.

Lãnh đạo Meta lên tiếng và bài toán bảo mật còn bỏ ngỏ

Trước các cáo buộc sao chép mã nguồn, Nat Friedman, người đứng đầu bộ phận Superintelligence Labs của Meta, đã chính thức lên tiếng bác bỏ trên mạng xã hội X. Ông khẳng định Meta tự tay xây dựng Muse "từ con số không", song thừa nhận sản phẩm chịu ảnh hưởng sâu sắc từ OpenClaw. Friedman chia sẻ rằng sau khi trải nghiệm OpenClaw vào tháng 1, ông đã mua hàng trăm chiếc Mac Mini trang bị cho đội ngũ tại Meta để thử nghiệm. Lý giải việc giữ lại các tên tệp và câu lệnh chỉ thị tính cách từ dự án nguồn mở, Friedman cho rằng tác giả của OpenClaw đã làm những phần đó "chuẩn xác đến mức hoàn hảo".

Mục tiêu của Meta khi phát triển Muse là khắc phục những điểm yếu lớn nhất của OpenClaw: tính dễ dùng và độ an toàn. OpenClaw tuy đột phá nhưng tồn tại rủi ro bảo mật nghiêm trọng; nghiên cứu cho thấy khoảng 15% kỹ năng (skills) được chia sẻ trên nền tảng này chứa các lệnh độc hại nhằm đánh cắp dữ liệu người dùng. Mark Zuckerberg tuyên bố Muse được thiết kế từ gốc để đảm bảo quyền riêng tư, cách ly dữ liệu trong môi trường ảo hóa "Muse Secure VM" – một máy tính Linux cô lập có CPU, bộ nhớ và trình duyệt riêng.

Thế nhưng, cam kết an toàn của Meta vẫn vấp phải nhiều dấu hỏi lớn. Hiện tại, dù dữ liệu người dùng được cô lập với nhau, Meta vẫn giữ quyền truy cập vào các máy ảo này và mặc định sử dụng dữ liệu để huấn luyện mô hình (người dùng phải tự tắt tính năng nếu muốn bảo mật). Đáng lo ngại hơn, một nhà nghiên cứu bảo mật vừa phát hiện một lỗ hổng zero-day nghiêm trọng, cho phép kẻ tấn công chiếm toàn quyền kiểm soát AI agent Muse chỉ bằng phương thức tấn công đơn giản.

Dấu ấn của OpenClaw và cuộc đua AI agent của các ông lớn Big Tech

Dù Muse hay Instinct có được viết lại toàn bộ mã nguồn hay không, ảnh hưởng mang tính nền tảng của OpenClaw đối với làn sóng AI hiện tại là điều không thể phủ nhận. Bắt đầu như một dự án làm vào dịp cuối tuần của lập trình viên Peter Steinberger chạy trên máy tính cá nhân, OpenClaw đã biến khái niệm AI agent từ lý thuyết trở thành công cụ thực tế chỉ trong 10 tháng. Bằng việc kết nối trực tiếp với các ứng dụng nhắn tin quen thuộc như WhatsApp, Telegram, Slack và Discord, OpenClaw giúp người dùng giao tiếp với AI tự nhiên như trò chuyện với người thật. Dự án từng thu hút 2 triệu lượt truy cập và đạt 100.000 ngôi sao (stars) trên GitHub chỉ trong khoảng một tuần, thôi thúc vô số người dùng mua Mac Mini để chạy agent liên tục 24/7.

Tác động mang tính cách mạng của OpenClaw đã buộc các "gã khổng lồ" công nghệ phải gấp rút vào cuộc:

• Tháng 2: OpenAI nhanh tay chiêu mộ chính Peter Steinberger về phụ trách phát triển mảng AI agent cho công ty.

• Tháng 5 và 6: Lần lượt Google và Apple công bố chiến lược đặt cược toàn diện vào trợ lý agent phục vụ người tiêu dùng.

• Tháng 8: Instinct mở rộng thần tốc từ giai đoạn beta giới hạn, gọi vốn hàng trăm triệu USD để giải quyết các tác vụ đời sống như điền hồ sơ bệnh án, hủy gói thuê bao, đặt lịch hẹn hành chính hay tìm đồ thất lạc.

• Tháng 9: Meta chính thức tung ra Muse nhằm thương mại hóa quy mô lớn mô hình trợ lý ảo này.

Lợi thế cạnh tranh lớn nhất của Big Tech như Meta lúc này nằm ở việc xóa bỏ rào cản kỹ thuật. Thay vì phải tự cấu hình máy chủ cục bộ như OpenClaw, người dùng giờ đây có thể cài đặt Muse chỉ bằng một chạm và tích hợp sâu vào hệ sinh thái của Meta. Dự án nguồn mở từng được cộng đồng ví như lối thoát giúp người dùng tránh bị phụ thuộc vào các công ty AI độc quyền, nhưng giờ đây, chính các ông lớn công nghệ đang dùng tiềm lực tài chính và hạ tầng để biến những ý tưởng mở đó thành sân chơi thương mại của riêng mình.