Luật sư New Mexico bị phạt 5.000 USD vì dùng chứng cứ “ảo” do ChatGPT trong vụ án giết người

Sự việc và hình phạt

Vào ngày 11 tháng 9 năm 2026, Tòa án Tối cao bang New Mexico công bố quyết định phạt 5.000 USD đối với luật sư Stephen Aarons – một chuyên gia luật về chính sách AI – vì đã đưa vào bản kháng cáo của khách hàng một loạt chứng cứ “ảo” do công cụ trí tuệ nhân tạo ChatGPT tạo ra. Bên cạnh việc phạt tiền, tòa án còn tuyên bố Aarons vi phạm danh dự tòa án (contempt) do không kiểm chứng tính chính xác của các tuyên bố pháp lý và các trích dẫn trong bản tóm tắt vụ án mà ông soạn bằng AI.

Chi tiết vụ án và lời khai

Theo hồ sơ đệ trình vào thứ Tư, bản kháng cáo của Aarons chứa các lời khai của những nhân chứng hoàn toàn không tồn tại, cùng với mô tả sai lệch về trang phục và ngoại hình của người bắn súng trong vụ giết người mà khách hàng của ông đang phải chịu án. Tòa án nhận xét rằng “bản kháng cáo đã bao gồm lời khai giả từ những nhân chứng được tạo ra hoàn toàn, cùng với các chi tiết sai lệch về trang phục và ngoại hình của người gây án”.

Trong một phiên điều trần vào tháng 8 năm 2026, Thẩm phán C. Shannon Bacon đã hỏi trực tiếp Aarons: “Cố vấn, ông có theo dõi tin tức không? Ông có nghe đài, đọc báo về những gì đang diễn ra trên thế giới không?” Thẩm phán nhấn mạnh rằng việc các luật sư dựa vào các “ảo giác” của AI là một vấn đề đang diễn ra hàng ngày và không thể xem nhẹ.

Aarons thừa nhận đã sử dụng ChatGPT để “tạo ra một bản tóm tắt không thể bị bác bỏ” của vụ án, cho rằng công cụ này sẽ cung cấp một bản tóm tắt “bulletproof”. Tuy nhiên, ông không thực hiện bất kỳ bước kiểm tra nào để xác minh tính đúng đắn của các trích dẫn pháp lý và các chi tiết thực tế được AI sinh ra. Khi được hỏi về rủi ro tiềm ẩn, Aarons trả lời: “Tôi đã tin tưởng vào khả năng của công nghệ, nhưng tôi nhận ra mình đã sai lầm”.

Sau khi bị tòa án đưa ra quyết định, Aarons gửi một tuyên bố cho Reuters, trong đó ông nói: “Tôi rất hối hận và hy vọng rằng hội đồng kỷ luật sẽ xem xét đây là một sai lầm thành thật, chứ không phải là hành vi cố ý gây hại.” Tuy nhiên, tòa án vẫn giữ quan điểm rằng việc không kiểm chứng nguồn thông tin là vi phạm nghiêm trọng đối với chuẩn mực nghề nghiệp.

Vụ việc này không phải là trường hợp duy nhất. Trong năm trước, một thẩm phán đã khiển trách hai công ty luật vì nộp bản tóm tắt chứa “nhiều trích dẫn pháp lý sai, không chính xác và gây hiểu lầm”. Tương tự, các luật sư đại diện cho Mike Lindell – người sáng lập MyPillow – cũng đã bị phạt vì đưa vào bản tóm tắt các trích dẫn và lời nói giả do AI tạo ra. Những vụ việc này cho thấy xu hướng sử dụng công cụ AI trong soạn thảo tài liệu pháp lý đang gặp phải những thách thức nghiêm trọng về độ tin cậy và trách nhiệm.

Bối cảnh pháp lý và xu hướng AI trong ngành luật

Vụ án Aarons là một dấu hiệu cảnh báo mạnh mẽ cho toàn bộ cộng đồng pháp lý về nguy cơ “ảo giác” (hallucination) của các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT. Khi các luật sư ngày càng tích hợp AI vào công việc nghiên cứu, viết bản thảo và chuẩn bị hồ sơ, việc kiểm tra lại nguồn thông tin – một nguyên tắc cơ bản trong nghề luật – không thể bị bỏ qua.

Trong bối cảnh các công cụ AI ngày càng được “đóng gói” thành phần mềm hỗ trợ pháp lý, các hiệp hội luật sư ở Mỹ và các quốc gia khác đã bắt đầu đưa ra hướng dẫn về việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm. Các quy định mới thường yêu cầu luật sư phải:

• Xác thực mọi trích dẫn và dữ liệu được AI cung cấp trước khi nộp cho tòa án.
• Thông báo cho khách hàng và tòa án khi một phần nội dung được tạo ra bởi AI.
• Đảm bảo rằng các công cụ AI được sử dụng đáp ứng tiêu chuẩn bảo mật và bảo mật dữ liệu khách hàng.

Những lời cảnh báo từ Tòa án Tối cao New Mexico và các vụ việc tương tự ở các bang khác cho thấy xu hướng này sẽ tiếp tục được giám sát chặt chẽ. Các nhà phát triển AI, trong khi tiếp tục cải tiến khả năng “hiểu ngữ cảnh” và giảm thiểu hiện tượng hallucination, cũng cần hợp tác chặt chẽ với cộng đồng pháp lý để xây dựng các cơ chế kiểm soát và xác thực nội dung tự động.

Cuối cùng, vụ việc không chỉ là một bài học cá nhân cho Stephen Aarons mà còn là lời nhắc nhở cho toàn bộ ngành luật: công nghệ có thể tăng năng suất, nhưng không thể thay thế được trách nhiệm nghề nghiệp và tiêu chuẩn đạo đức mà mỗi luật sư phải tuân thủ. Khi AI trở thành “đối tác” trong phòng xử án, việc duy trì sự cẩn trọng và kiểm chứng sẽ là yếu tố quyết định để tránh những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.