Khảo sát 37 quốc gia: Đa số người dân toàn cầu lo sợ AI cướp mất việc làm

Làn sóng lo ngại AI đe dọa sinh kế lan rộng toàn cầu

Tổ chức nghiên cứu Pew Research vừa công bố một khảo sát quốc tế quy mô lớn, phác họa bức tranh toàn cảnh về góc nhìn của công chúng đối với trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là tác động của công nghệ này tới thị trường lao động, đời sống thường nhật và khoảng cách giàu nghèo.

Khảo sát được thực hiện trên 42.151 người tại 37 quốc gia trong giai đoạn từ ngày 8/2 đến ngày 13/5. Kết quả cho thấy phần lớn dư luận thế giới đang nhìn nhận AI như một mối đe dọa trực tiếp đối với cơ hội việc làm của con người, ngay cả trước khi các cảnh báo mang tính bi quan dồn dập xuất hiện gần đây.

Những con số đáng báo động từ các nền kinh tế phát triển

Dữ liệu khảo sát chỉ ra rằng tại 34 trên 37 quốc gia tham gia, tỷ lệ người tin AI sẽ làm mất việc làm trong vòng 20 năm tới cao hơn đáng kể so với nhóm tin rằng công nghệ này sẽ tạo ra thêm công việc mới. Nỗi bất an này thể hiện rõ rệt nhất tại các quốc gia có thu nhập cao, dẫn đầu là Úc (76%), Hàn Quốc (76%) và Mỹ (71%).

Bên cạnh vấn đề việc làm, phần đông người tham gia khảo sát nhận định AI sẽ nới rộng khoảng cách giữa người giàu và người nghèo. Quan điểm này xuất hiện nhiều nhất ở nhóm dân cư thuộc các quốc gia phát triển có xu hướng chính trị thiên tả.

Về yếu tố nhân khẩu học, độ tuổi đóng vai trò quan trọng trong việc định hình góc nhìn:

• Người lớn tuổi: Có xu hướng lo lắng nhiều hơn về tác động tiêu cực của AI tới sinh hoạt thường nhật.
• Thế hệ trẻ (18–34 tuổi): Dù phần lớn vẫn mang tâm lý đan xen giữa hào hứng và e ngại về thế giới mà họ sẽ tiếp quản, mức độ lo âu ở nhóm này đang tăng vọt. Tại các quốc gia như Mỹ, Thụy Điển, Ba Lan, Nhật Bản, Úc và Brazil, mối lo ngại về thất nghiệp và bất bình đẳng do AI gây ra trong giới trẻ đã tăng mạnh trong năm qua, tiệm cận mức độ lo âu của các thế hệ lớn tuổi hơn.

Dù bức tranh kinh tế có phần u ám, thái độ chung của công chúng không hoàn toàn tiêu cực. Trung vị toàn cầu cho thấy 41% người được hỏi cảm thấy vừa hào hứng vừa lo lắng trước sự hiện diện ngày một lớn của AI, trong khi 37% chủ yếu cảm thấy lo sợ và chỉ 13% là thực sự lạc quan.

Bối cảnh: Giới lãnh đạo công nghệ cũng đồng tình với nỗi lo thất nghiệp

Nỗi sợ hãi của người lao động không phải là điều vô căn cứ khi chính những người trong cuộc ở Thung lũng Silicon cũng đưa ra các nhận định bi quan tương tự. Điển hình, CEO Dario Amodei của công ty khởi nghiệp AI Anthropic từng lên tiếng cảnh báo rằng AI có khả năng xóa sổ tới một nửa số lượng công việc văn phòng ở cấp độ sơ cấp (entry-level white-collar jobs) trong tương lai gần.

Khi năng lực tự động hóa của các mô hình ngôn ngữ lớn ngày càng hoàn thiện, cuộc tranh luận về việc chuẩn bị lưới an sinh xã hội và đào tạo lại kỹ năng cho lực lượng lao động toàn cầu đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.