Công chúng Mỹ ngày càng mất niềm tin vào AI: Khi công nghệ không còn là lời hứa

Sự kiện chính: AI không còn chiếm được lòng tin người dùng

Trong bối cảnh AI đã đạt được những bước tiến công nghệ đáng kể, hình ảnh của nó trong mắt công chúng lại đang đi ngược lại. Vào thứ Tư tuần này, trang Axios đưa tin rằng Ủy ban Cứu cánh Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa (NRSC) đã gửi một bản ghi nhớ cảnh báo các công ty AI hàng đầu rằng các trung tâm dữ liệu của họ đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng thắng cử của đảng trong một cuộc bầu cử quan trọng ở Ohio. Cùng lúc đó, Pew Research công bố một nghiên cứu cho thấy mức độ lo ngại của người Mỹ đối với AI đã tăng đáng kể: 52 % cho biết họ “lo lắng hơn là hào hứng” với việc AI ngày càng hiện diện trong cuộc sống hàng ngày, so với 37 % năm 2021.

Các con số và phản hồi cụ thể

• Khảo sát Pew Research (2024): 52 % người Mỹ lo ngại hơn, 48 % còn lại có quan điểm tích cực. Đây là mức tăng đáng chú ý so với 2021, khi chỉ 37 % người dân cảm thấy lo lắng.
• Bản thăm dò của CNBC (đối với nhóm tuổi 18‑34): Khi được đưa danh sách chín nhà lãnh đạo AI hàng đầu, đa số người trả lời không tin rằng họ sẽ hành xử có trách nhiệm trong việc phát triển AI.
• Khảo sát Economist/YouGov (tháng 5/2024): Hơn 70 % người Mỹ cho rằng AI đang tiến triển quá nhanh, vượt quá khả năng kiểm soát xã hội.
• Báo cáo của Wall Street Journal: Các công ty công nghệ đang gặp khủng hoảng truyền thông do kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên khắp nước Mỹ. Để giảm áp lực, họ đã đưa ra các gói ưu đãi “đánh đổi” như bảo đảm việc làm, đầu tư vào nguồn nước sạch và các lợi ích địa phương khác. Ở một trường hợp, công ty đã tặng thưởng 50.000 USD cho giáo viên ở một quận của Louisiana.
• Những lo ngại thực tiễn: Người tiêu dùng ngày càng nhận ra AI không chỉ xuất hiện dưới dạng chatbot hay công cụ tìm kiếm (Google AI), mà còn thâm nhập vào email, TV, và thậm chí giúp học sinh gian lận trong các bài kiểm tra, bao gồm cả ở bậc đại học. Ngoài ra, việc các bot AI được “đào tạo” trên khối lượng lớn tài sản trí tuệ của người khác để tạo ra âm nhạc, video, và văn bản cũng làm dấy lên câu hỏi về giá trị của lao động sáng tạo con người.
• Phản hồi từ các nhà lãnh đạo ngành:
• Brian Chesky (CEO Airbnb) trong một podcast gần đây thừa nhận “các phản ứng tiêu cực đối với AI là thực tế” và cho rằng “ngành công nghiệp chưa đưa ra những sản phẩm thực sự đáp ứng nhu cầu của người dùng bình thường”. Ông nhấn mạnh cần có những câu chuyện truyền thông rõ ràng hơn và các sản phẩm thực tiễn như “bác sĩ trực tuyến” mà mọi người có thể chi trả.
• Dario Amodei (CEO Anthropic) trên X (Twitter) viết: “Nhận thức tiêu cực về AI là một vấn đề lớn, thực chất là cuộc khủng hoảng niềm tin. Người dân không tin các công ty, chính phủ hay ngành công nghệ, họ nghi ngờ chúng ta đang chuẩn bị một cách thức mới để ‘lừa đảo’ họ.” Ông cho rằng giải pháp là “cung cấp các kết quả thực tế, như chữa bệnh ung thư”, để chứng minh lời hứa của AI.
• Hậu quả kinh doanh: Khi người tiêu dùng không thấy lợi ích rõ ràng và vẫn phải gánh chịu chi phí (đầu tư hạ tầng, tiêu thụ điện năng), các công ty AI đang phải đối mặt không chỉ là khủng hoảng PR mà còn là thách thức tài chính thực sự. Các khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD dựa trên “định mệnh AI” đang gặp áp lực giảm sút niềm tin.

Bối cảnh rộng hơn: AI so với các công nghệ chuyển đổi khác

Sự phản kháng hiện tại của người tiêu dùng đối với AI có vẻ mạnh hơn so với những giai đoạn đầu của các công nghệ mang tính cách mạng khác như iPhone, máy tính cá nhân hay Internet. Trong khi các công nghệ này từng được chấp nhận nhanh chóng khi chúng trở nên thiết yếu, AI lại gặp phải “tường rào niềm tin” ngay khi nó bắt đầu thâm nhập sâu vào đời sống hàng ngày. Đáng chú ý, xu hướng “hoàn nguyên” của giới trẻ đang nổi lên: họ đang quay lại các thiết bị retro như điện thoại “dumbphone”, máy ảnh point‑and‑shoot, băng cassette, đĩa CD và thậm chí iPod cổ điển, các mặt hàng này đang bán với giá cao trên eBay. Các hoạt động truyền thống như đan len, ghép hình, chơi cờ Mahjong và các câu lạc bộ chạy bộ cũng đang thu hút lại sự quan tâm, thay vì các nền tảng hẹn hò trực tuyến.

Điều này gợi ý rằng, thay vì AI trở thành một phần không thể thiếu, người tiêu dùng đang tìm kiếm những trải nghiệm “không có thuật toán”, nơi họ cảm thấy kiểm soát được thời gian và dữ liệu của mình. Các nhà lãnh đạo trong ngành công nghệ đang dần nhận ra rằng, để khôi phục niềm tin, không chỉ cần cải thiện thông điệp truyền thông mà còn phải tạo ra những sản phẩm thực sự hữu ích, có thể “được mọi người yêu thích và trả tiền cho nó”.

---

Bài viết dựa trên các báo cáo của Axios, Pew Research, CNBC, Economist/YouGov, Wall Street Journal và các phát biểu công khai của Brian Chesky (Airbnb) và Dario Amodei (Anthropic).