Cơn sốt robot hình người đang làm lu mờ 5 triệu cỗ máy âm thầm vận hành nhà máy toàn cầu

Sự tương phản giữa truyền thông và thực tế sàn nhà máy

Robot hình người đang thống trị các cuộc thảo luận về tương lai việc làm, nhưng trên thực tế chúng chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng số thiết bị tự động hóa đang vận hành tại các nhà máy. Báo cáo World Robotics Report mới nhất do Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR) công bố cho thấy, trong năm 2025 chỉ có khoảng 7.000 robot hình người được bán ra cho các ứng dụng công nghiệp và dịch vụ chuyên nghiệp. Con số này hoàn toàn chìm nghỉm trước khoảng 500.000 robot công nghiệp truyền thống được lắp đặt cùng năm.

Tính trên quy mô toàn cầu, IFR ghi nhận hiện có 5 triệu robot đang hoạt động trong các nhà máy. Trong đó, châu Á là khu vực có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất, theo sau là châu Mỹ, còn châu Âu duy trì mức mở rộng chậm hơn. Quy mô khổng lồ này khiến giới chuyên môn lo ngại rằng làn sóng cường điệu xung quanh robot dạng người đang làm phân tán sự chú ý khỏi bài toán cấp bách hơn: kiểm soát và quản trị hàng triệu cỗ máy tự động đang vận hành mỗi ngày.

Thách thức kiểm soát danh tính và quyền truy cập của hàng triệu cỗ máy

Kumar Sokka, CEO tập đoàn Acre Security và từng là lãnh đạo cấp cao tại Rockwell Automation, nhận định hình ảnh robot dạng người đang khiến các robot công nghiệp bị ngó lơ dù chúng nắm giữ vị thế áp đảo trên thị trường. Lực lượng lao động máy móc không phải viễn cảnh tương lai mà đã hiện diện từ nhiều năm nay dưới những hình thái cơ học quen thuộc, trong khi robot hình người chỉ là thành phần mới nhất và nhỏ nhất.

Theo ông Sokka, khi số lượng máy móc kết nối trong môi trường công nghiệp tiếp tục tăng cao, các tổ chức buộc phải tính đến bài toán thẩm quyền thay vì chỉ tập trung vào năng lực vật lý. Mỗi cỗ máy tự hành, dù mang dáng dấp con người hay chỉ là cánh tay robot, đều là một tác nhân vật lý di chuyển trong không gian nhà xưởng, mở cửa, tiếp cận các khu vực hạn chế và làm việc ngay cạnh con người.

Hệ thống kiểm soát ra vào truyền thống vốn được thiết kế xoay quanh danh tính và thông tin xác thực của nhân sự con người. Ông Sokka cảnh báo nguy cơ lớn nhất hiện nay không phải là kịch bản giật gân về việc một cỗ máy bỗng nhiên nổi loạn, mà là tình trạng hàng nghìn thiết bị giữ quyền truy cập thường trực trong hệ thống nhưng không ai chủ động theo dõi hay quản lý. Các doanh nghiệp cần sớm xây dựng quy trình quản trị danh tính máy móc tương tự nhân viên: xác định rõ định danh, phân quyền cụ thể và lập tức thu hồi quyền truy cập khi có thay đổi.

Bức tranh lớn: Tối ưu hiện tại và đặt cược chiến lược vào tương lai

Mặc dù doanh số 7.000 chiếc hiện tại rất khiêm tốn so với nửa triệu cánh tay robot công nghiệp mỗi năm, tiềm năng dài hạn của robot hình người lại nằm ở một thị trường hoàn toàn khác. Giáo sư George Pappas, Giám đốc Chương trình Singh về AI tại Đại học Pennsylvania, chỉ ra rằng dung lượng thị trường khả dụng thực tế của robot hình người không chỉ giới hạn trong các ô sản xuất của nhà máy khép kín, mà là mọi nơi con người sinh sống và làm việc như gia đình, bệnh viện hay cửa hàng bán lẻ. Sự đột phá của trí tuệ nhân tạo đang biến những cỗ máy đa năng phục vụ đời sống thành hiện thực khả thi.

Trước sự chuyển dịch này, bài toán chiến lược cho các doanh nghiệp là vừa phải tiếp tục tối ưu hóa đội ngũ robot công nghiệp hiện hữu, vừa chuẩn bị nguồn lực cho thế hệ robot hoạt động trực tiếp giữa con người. Khi máy móc bước vào môi trường không có rào chắn bảo vệ, các tiêu chuẩn an toàn không thể chỉ là thủ tục đối phó trên giấy tờ. Một sự cố nghiêm trọng xảy ra trong không gian dân sự có thể kéo lùi sự phát triển của cả ngành công nghiệp robot cá nhân trong nhiều năm, bởi niềm tin của xã hội chính là điều kiện tiên quyết để thị trường này tồn tại.