Bùng nổ unicorn 2026: 90 startup đạt tỷ đô khi AI thắng lớn

Kỷ lục mới của khởi nghiệp công nghệ

Năm 2026 đang chứng kiến một cuộc bùng nổ chưa từng thấy trong lĩnh vực khởi nghiệp công nghệ. Theo dữ liệu từ Crunchbase và PitchBook mà TechCrunch tổng hợp, gần 90 công ty startup đã đạt mức định giá một tỷ đô la Mỹ (được gọi là "unicorn" - một hiện tượng hiếm gặp) chỉ trong nửa đầu năm. Nguyên nhân chủ yếu là làn sóng AI nhân tạo, khiến các nhà đầu tư tích cực tìm kiếm những cơ hội đầu tư, đặc biệt là những công ty có AI trong mô tả kinh doanh của họ.

Những con số ấn tượng từ các ngành khác nhau

Danh sách unicorn mới có những cái tên đáng chú ý với định giá cao kỷ lục. Recursive, một phòng lab nghiên cứu AI thành lập năm 2025, dẫn đầu với định giá $4,65 tỷ, chỉ sau một vòng Series A $650 triệu do GV và Greycroft dẫn dắt, với sự tham gia của Nvidia. MiRus, công ty thiết bị y tế chuyên về tim mạch và chỉnh hình, đạt $4,41 tỷ sau khi Boston Scientific chi $1,5 tỷ cho vòng giai đoạn muộn.

MainFunc được định giá $2,6 tỷ sau khi gọi vốn Series B $485 triệu do LG Technology Ventures, SBI Investment và Emergency Equity Management dẫn dắt. Nền tảng Genspark của công ty cung cấp không gian làm việc AI, đã huy động tổng cộng $645 triệu với sự tham gia của AWS. Corgi ($2,6 tỷ) - công ty bảo hiểm chuyên bảo vệ các startup khỏi các rủi ro như an ninh mạng, trách nhiệm pháp lý chung chung, công nghệ và AI - gọi vốn Series B1 $105 triệu từ TCV.

Các công ty liên quan AI cũng có hiệu suất vượt trội: EXA ($1,95 tỷ) - động cơ tìm kiếm web cho các AI agents - gọi vốn Series C $250 triệu do Andreessen Horowitz dẫn dắt. Vi Labs ($1,64 tỷ) - nền tảng AI cho các tổ chức chăm sóc sức khỏe - gọi vốn $145 triệu do RevelStroke Capital Partners và The Pritzker Organization dẫn dắt. Blitzy ($1,4 tỷ) cung cấp công cụ viết mã AI cho các đội doanh nghiệp với vốn Series B $200 triệu từ Northzone Ventures. Xbow ($1,32 tỷ) hoạt động như một "hacker tự động" giúp công ty tìm lỗ hổng bảo mật, gọi vốn Series C $155 triệu.

Các ngành ngoài AI cũng có những công ty unicorn mới: Cowboy Space ($2 tỷ) xây dựng lưới điện năng lượng trong vũ trụ để cấp điện cho các ứng dụng AI, gọi vốn Series B $305 triệu do Index Ventures dẫn dắt. Farther ($1,25 tỷ) - nền tảng quản lý tài sản - gọi vốn Series D $150 triệu do General Atlantic dẫn dắt. Socket ($1 tỷ) bảo vệ chống tấn công chuỗi cung ứng độc hại với $124 triệu funding từ Thrive Capital, Aaron Levie và Andreessen Horowitz.

Sự rộng mở của các lĩnh vực được đầu tư

Ngành đầu tư mạo hiểm (VC) đang trong giai đoạn tăng nhiệt với AI. Dòng vốn từ những quỹ hàng đầu như Andreessen Horowitz, Sequoia, Kleiner Perkins và từ những công ty công nghệ lớn như AWS, Nvidia đổ vào các startups theo tốc độ chưa từng có. Điều thú vị là không phải tất cả unicorn mới đều liên quan trực tiếp đến AI - một số hoạt động trong y tế (MiRus, Vi Labs, Forus với $197 triệu funding), sản xuất (SendCutSend cắt những bộ phận công nghiệp tùy chỉnh, Advanced Manufacturing Company chuyên phòng vệ và hàng không với $370 triệu funding), vũ trụ (Cowboy Space, Starcloud triển khai trung tâm dữ liệu ngoài không gian với $190 triệu), và bảo hiểm (Corgi).

Xu hướng này phản ánh sự tin tưởng của nhà đầu tư vào tiềm năng công nghệ mới và khả năng áp dụng rộng rãi trong nhiều ngành khác nhau. Tuy nhiên, con số lớn và tốc độ tăng trưởng cũng gây lo ngại về sự bất hợp lý thị trường, đặc biệt khi một công ty startup thành lập năm 2025 đã có thể định giá $4,65 tỷ.

Bài học cho khởi nghiệp Việt Nam

Với các startup và nhà đầu tư ở Việt Nam, bức tranh này cho thấy những cơ hội khổng lồ. Làn sóng tài trợ toàn cầu không chỉ dành cho các công ty ở Thung lũng Silicon. Những startup Việt Nam với công nghệ AI tiên tiến, giải pháp y tế, hoặc sản xuất hiện đại hoàn toàn có khả năng thu hút vốn quốc tế nếu họ tìm thấy thị trường phù hợp và xây dựng sản phẩm giải quyết nhu cầu thực tế của khách hàng.