Báo cáo a16z: Top 1% người dùng thúc đẩy phần lớn chi tiêu cho AI, bài toán thương mại hóa vẫn còn hạn hẹp

Quỹ đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz (a16z) vừa công bố bảng xếp hạng Top 100 AI cho người tiêu dùng (Top 100 Consumer AI) lần thứ 7, đánh dấu lần đầu tiên dữ liệu giao dịch thẻ tín dụng thực tế của người dùng được đưa vào phân tích. Các kết quả chỉ ra rằng dù mức độ phổ cập của AI tạo sinh đã tăng vọt, bài toán thương mại hóa vẫn co cụm ở một nhóm nhỏ người dùng chuyên sâu và chịu chi.

Theo dữ liệu từ nhóm mẫu thẻ thanh toán của YipitData, gần một nửa người tiêu dùng Mỹ hiện đã sử dụng các sản phẩm AI, nhưng chỉ có khoảng một phần tư tương tác hàng ngày. Tính đến tháng 8, chỉ 4,5% người tiêu dùng Mỹ duy trì gói thuê bao trả phí cho ChatGPT, Google Gemini hoặc Claude của Anthropic — dù con số này đã tăng gần gấp đôi so với năm trước.

Sự trỗi dậy của các "cá voi" prosumer

Doanh thu trên toàn hệ sinh thái AI cho người tiêu dùng đang nghiêng hẳn về một nhóm thiểu số. Báo cáo cho thấy nhóm 1% chịu chi nhất chiếm tới gần một phần năm tổng chi tiêu AI của người tiêu dùng được ghi nhận, vượt qua tổng mức đóng góp của toàn bộ 50% người dùng trả phí ở nhóm dưới gộp lại.

Khoảng cách chi tiêu giữa người dùng đại trà và người dùng chuyên sâu ngày càng nới rộng:

• Người tiêu dùng trả phí phổ thông chi khoảng 25 USD mỗi tháng, con số này hầu như đi ngang trong các quý gần đây.

• Ngược lại, nhóm 1% chi trung bình khoảng 900 USD mỗi tháng, tương đương mức tăng đột biến 79% so với đầu năm 2025.

Nhóm tinh hoa này chủ yếu gồm các "prosumer" — những chuyên gia, kỹ sư và nhà sáng tạo nội dung khai thác phần mềm phục vụ trực tiếp cho công việc chuyên môn và kinh doanh. Thay vì các chatbot cơ bản, nhóm này dồn ngân sách vào các công cụ tự động hóa quy trình và hỗ trợ lập trình viên như n8n, Manus và fal, cũng như các bộ công cụ sáng tạo như Higgsfield, Figma và HeyGen.

Dữ liệu cũng phản ánh một thị trường đang dần đi vào quỹ đạo ổn định. Chỉ có 11 sản phẩm mới lần đầu lọt vào danh sách Top 100 của a16z kỳ này, mức thấp nhất kể từ khi quỹ bắt đầu theo dõi thị trường AI tiêu dùng cách đây 3 năm. Chỉ có vỏn vẹn 7 sản phẩm góp mặt trong top 50 ở cả ba bảng xếp hạng: lượng truy cập web, mức độ tương tác trên di động và quy mô chi tiêu, với ChatGPT dẫn đầu ở tất cả các hạng mục.

Cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các frontier lab

Trên nền tảng web, ChatGPT vẫn duy trì vị thế áp đảo tuyệt đối với lượng truy cập cao gấp đôi Google Gemini và gấp sáu lần Claude. Tuy nhiên, Anthropic đang nổi lên như một đối thủ thương mại đáng gờm tại thị trường Mỹ.

Claude đã vượt qua Gemini về lượng người dùng trả phí tại Mỹ vào tháng 3 năm 2026, nhờ việc triển khai thành công các gói thuê bao cao cấp với mức giá từ 100 USD mỗi tháng. Sau đợt tái cấu trúc gói dịch vụ của Google vào tháng 6, Claude và Gemini hiện đang bám đuổi sít sao về số lượng người dùng trả phí tại Mỹ. Dù số phiên sử dụng hàng ngày của Claude có sụt giảm nhẹ trong tháng 7 và tháng 8, ChatGPT đã nhanh chóng lấy lại đà tăng trưởng thuê bao mới nhờ các bản cập nhật cho hệ thống mô hình cốt lõi và việc ra mắt ChatGPT Work.

Google Gemini không được đưa vào bảng xếp hạng chi tiêu qua thẻ do doanh thu thuê bao của công cụ này không thể tách rời khỏi hệ sinh thái dịch vụ rộng lớn của Google.

AI Agent tự hành và các mô hình doanh thu mới

Bức tranh công nghệ cũng đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các trợ lý cá nhân tự hành có khả năng thực hiện tác vụ trong đời thực. Những startup như Instinct và Tomo hiện đã thu hút hàng trăm nghìn người dùng, cạnh tranh trực tiếp với các ông lớn công nghệ vừa tung ra những quân bài mới như Muse của Meta, Dots của OpenAI và Grok Bot của xAI.

Các agent tiêu dùng đang bắt đầu tạo ra khối lượng giao dịch trực tiếp đáng kể. Noah Shinn, nhà sáng lập Instinct, cho biết 40% người dùng liên kết thẻ tín dụng chỉ trong vòng 3 tuần sau khi đăng ký, thường xuyên thực hiện các giao dịch hàng tháng lên tới 4 chữ số, đặc biệt là trong lĩnh vực đặt dịch vụ du lịch.

Trợ lý Muse của Meta đã cán mốc 250.000 người dùng hàng ngày ngay trong tuần đầu tiên và đạt 5 triệu lượt tải xuống trong vòng một tháng, dù vấp phải một số phản ứng trái chiều từ giới thương mại. Amazon đã chặn Muse chỉ sau hai tuần ra mắt, trong khi các nền tảng như Shopify, Instacart và OpenTable lại chọn giải pháp hợp tác chính thức.

Khác với nền kinh tế internet thời kỳ đầu vốn phụ thuộc vào mô hình miễn phí dựa vào quảng cáo, đại đa số các sản phẩm AI thuần túy buộc phải dựa vào hình thức thuê bao trực tiếp và thu phí theo mức độ sử dụng do chi phí điện toán khổng lồ của các mô hình. Dù vậy, các phương thức tạo doanh thu thay thế đang bắt đầu xuất hiện: OpenAI ghi nhận doanh thu quy năm đạt mốc 1 tỷ USD từ quảng cáo trên ChatGPT vào tháng 8, trong khi hoạt động thương mại do AI agent dẫn dắt có thể mở ra nguồn thu hoa hồng và phí giao dịch đầy tiềm năng một khi niềm tin của người dùng ngày càng gia tăng.